Qay'ys'y'men bastalg'an mereke

335

14 nay'ryzda  ko'risy', qay'ys'y', amal dep atalatyn tamas'a da'stu'rdi atap o'ty' bastaldy.  Jasy kis'iler aqsaqaldar men aq jay'lyqty a'jelerge baryp, qos qolyn berip, ko'risedi. Bul ku'ni jasy u'lkender kis'ilerdi ku'tip, kelgenderge «Bir jasyn'men! Jas qai'yrly bolsyn, o'mir jasyn' uzaq bolsyn!» dep ereks'e mei'irimmen batasyn beredi. A'r u'i'de dastarhan jai'ylyp, ulttyq tag'amdar qoi'ylyp, adamdar bir-birimen qus'aq jai'a amandasyp, esendik surasady. Ko'n'ilde o'kpe-renis'teri bolsa, kes'iredi. Atay'ly ku'n, negizinen, Batys Qazaqstan, Atyray' oblystarynda ja'ne Aqto'benin' kei'bir ay'danynda, Resei'din' ko'rs'iles Astrahan, Saratov, Orynbor o'n'irlerinde, Qaraqalpaqstanda atalyp o'tedi. Bul merekeni Man'g'ystay' o'n'irinin' jurty Amal merekesi dep te atai'dy. Son'g'y jyldary  mei'ram ai'asy ken'ei'ip keledi. Ma'selen, bi'yl  elimizdin'  birqatar ai'maqtarynda  osy mereke toi'landy.

U'i'-u'i'di qydyryp ju'rgende kis'kentai' balalarg'a analary s'ag'yn dorba ustatyp qoi'ady. Balaqai' qai' u'i'ge ko'risy'ge kirse, sol u'i'din' dastarhanynan ay'yz ti'ip, bay'yrsaq, ta'ttilerden salyp alady. Bul joralg'y  jyl boi'y balalarymyz toq ju'rsin, dastarhanymyz aralas bolsyn, qarym-qatynasymyzg'a syzat tu'spesin degen ni'etten ty'g'an. Bir ereks'eligi — Ko'risy' bir ku'nmen s'ekteletin mereke emes, ol nay'ryzdyn' 14-inen bastalyp, ai'dyn' son'yna dei'in jalg'asa beredi. Bul  jyl kai'yry' saltymen de  tyg'yz bai'lanysty degen oi'g'a da jetelei'di.

Aqtolqyn Nasi'hanova, Atyray' oblysy  I'satai' ay'dany Aqqystay' ay'yly turg'yny:

-Ko'ktem kelgende jer-du'ni'e jan'aryp, qaharly qystyn' yzg'ary kete bastai'dy.  Qys boi'y birin-biri ko'rmegen  ag'ai'yn-ty'ys jyldan-jylg'a aman-say' jetip, bir jasqa esei'y'imen,  u'lkenderge sa'lem bery' maqsatynda izdep baratyn da'stu'rdi  ko'risy',  qay'ys'y' dep atai'dy. A'dette,  «mal-janyn' aman ba»  dep sa'lemdesy'di  bastai'tyn qazaq u's'in jan'a ku'nnin' s'y'ag'yn ko'ry', bolas'ag'yn keler jyldyn' amandyg'ymen bai'lanystyry' o'zara syi'lastyqty, janas'yrlyqty, adamdardyn' birine degen yntymag'yn ko'rsetedi.  Ko'k s'yg'yp, maldyn' jai'ylymg'a s'yg'atyn kezi ko'ktem g'oi'.

 Mine, Nay'ryz ku'ninin' bir ereks'eligi – bul ku'n ko'risy'den bastalady. Ulys ku'ninde   adamdar bir-birimen kezdeskende:
« Jasyn' qutty bolsyn!,   O'mir jasyn' uzaq bolsyn,    Ulys baqty bolsyn!»–dep birin-biri  quttyqtai'dy. Er adamdar qos qoldasyp, to's qag'a amandasady. Al a'i'elder bolsa, qus'aqtasady. Qos qoldap amandasyp, to's sog'ystyry' – «o'mir tiregim – to'sim, tirs'ilik ko'zim – eki qolym aman-say' bolsyn» degendi bildiredi.

Mery'ert Ahonova, Atyray'  qalasynyn' turg'yny:

-A'l-Farabi' atyndag'y Qazaq  Ulttyq  y'ni'versi'tetinde oqyp ju'rgen kezimizde 1988 jyldary  Nay'ryz mei'ramy alg'as'  ret Almatydag'y Gorki' atyndag'y  ortalyq  sai'abaqta toi'landy.

Sonda batystyq sty'dentter bir-birimizben qay'ys'yp, Nay'ryz merekesimen quttyqtai'tynbyz. Basqa Petropavl, Qostanai'dan kelgen  sty'dent jastar qyzyg'a qarap, ko'risy'din'  ma'nin suray's'y edi. Nay'ryz mei'ramy bastalmai' turyp,  jastar ji'nalyp, u'i'-u'i'di aralap, u'lkenderge sa'lem  bery' da'stu'ri  bar ekendigin  ai'typ  tu'sindiretinbiz.

 Qazirde Atyray' o'n'irinde  bul da'stu'r saqtalg'an.  Jas u'lken apalarymyz  bizderdi  tosyp ju'redi. Anay' keldi ko'risy'ge,  myna jerden  ana ty'ystyn' balasy kelmei'  qoi'dy dep te  renjip o'kpe artatyndary da bar. Ko'risy'din' ma'ni-   jasy u'lkenderdin' qal-jag'dai'yn baryp  suray'. Sa'lem-so'zdin' anasy degendei', u'lkender jag'y qy'anyp, kelinderge  qystyn'  su'r etin qazang'a saldyrtyp, a'n'gime ti'egin ag'ytady.  Ty'ystardyn', ag'ai'yndardyn' birin-biri izdep  bary'y  keremet g'ani'bet.

Tipti jumystan qolyn' ti'mei', bara almai'tyn kezder bolady. Kei'bir u'lken adamdardy ko's'ede ne bolmasa qonaqta kezdesip qalyp, ko'risei'in desen', u'i'ge nege   kelmei'sin'  dep ursyp tastai'dy, qabyldamai'dy. Sodan kei'in syi'-si'apatyn'dy alyp  s'an'yrag'yna arnai'y baryp, sa'lem beresin'.

Bu'ginde batystyq qurbylar sa'lem berip, habarlasyp turady. Ku'ni kes'e olar telefon arqyly tildesip,  Nay'ryzg'a arnap jaqsy ni'et, ystyq  sa'lemderin joldady. Alysta ju'rsek te amandyq-say'lyg'ymyzdy surasyp  ju'rgenge ne jetsin!

Bo'lisy'
Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on VK