Қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүрі – ұлттың рухани қазығы, тәрбие мектебі, адамгершілік айнасы. Бұл дәстүрлердің өзегінде имандылық, ізгілік, кішіпейілділік, үлкенге құрмет, кішіге ізет секілді асыл қасиеттер жатыр. Бүгінгі жаһандану дәуірінде осы құндылықтарды жаңғырту – жас ұрпақтың рухани кемелденуінің басты кепілі.
Имандылық – тек діни ұғым ғана емес, ол – адамның ішкі жан дүниесінің тазалығы, ар-ұятының биіктігі, өзгеге деген мейірімі мен жауапкершілігі. Қазақ «иманды адам» дегенде, ең алдымен, адалдықты, әділдікті, сабырлылықты меңзейді. Міне, осы қасиеттер ата-бабамыздың әрбір салт-дәстүрінен анық көрініс табады.
Мәселен, үлкенге құрмет көрсету – халқымыздың ең асыл дәстүрлерінің бірі. «Атаңа не қылсаң, алдыңа сол келеді» деген нақыл сөз – тек сөз емес, өмірлік қағида. Жастардың үлкендердің батасын алуы, төрден орын беруі – бұл сыртқы әрекет қана емес, жүректегі сыйластықтың белгісі. Батаның өзі – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін рухани тәрбие құралы. Сол сияқты қонақжайлық дәстүрі де имандылықтың жарқын көрінісі. Қазақ «қонақ келсе, құт келеді» деп, үйіне келген адамды ерекше ілтипатпен қарсы алған. Бұл – тек дастарқан жайып, ас беру ғана емес, өзгені құрметтеу, кеңпейілділік таныту, ниеттің тазалығын көрсету. Қазіргі жастар осы дәстүрдің мәнін терең түсініп, оны тек рәсім емес, адамгершілік сабақ ретінде қабылдауы қажет.
Тағы бір тағылымы мол дәстүр – жеті атасын білу. Бұл – тек шежірені жаттау емес, өз тегіңді тану арқылы жауапкершілікті сезіну. «Тегін білмеген – тексіз» деген сөз бекер айтылмаған. Адам өз өткенін құрметтегенде ғана болашағына сенімді қадам жасайды.
Сонымен қатар, қыз тәрбиесі мен ұл тәрбиесіне ерекше мән берген халқымыз әр баланы имандылыққа баулыған. Қыз баланы – ибалыққа, ұятқа, инабаттылыққа тәрбиелесе, ұл баланы – ерлікке, жауапкершілікке, намысшылдыққа баулыған. Бұл – қоғамның рухани тепе-теңдігін сақтаудың негізі.
Бүгінгі таңда технология мен ақпарат тасқынының арасында өсіп келе жатқан жастар үшін ұлттық құндылықтар кейде екінші қатарға ысырылып жатады. Алайда дәл осы кезеңде имандылыққа негізделген салт-дәстүрлердің маңызы арта түседі. Себебі олар – адамды адастырмайтын, дұрыс жолға бастайтын рухани компас іспетті.
Қорытындылай келе, қазақтың салт-дәстүріндегі имандылық құндылықтары – ұлттың жаны, рухының тірегі. Оларды сақтау – өткенге тағзым ғана емес, болашаққа аманат. Әрбір жас осы мұраны жүрекпен қабылдап, күнделікті өмірінде қолданса, қоғамымыз да ізгілік пен парасаттылыққа толы болары сөзсіз.
Жетісу облысының АТТ мүшесі: Орынбасаров Шыңғыс Асхатұлы
