Талдықорған қаласындағы Ш. Уәлиханов атындағы №10 мектепте жасөспірімдер арасында ойынға тәуелділіктің қауіптілігіне арналған профилактикалық кездесу өтті.
Бүгін Талдықорған қаласындағы Ш. Уәлиханов атындағы №10 орта мектепте оқушыларға қазіргі қоғамдағы өзекті мәселелердің бірі — лудомания туралы түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Іс-шараны Талдықорған қаласының «Ішкі саясат бөлімі» ММ-нің тапсырысы бойынша «ҚОС ҚАНАТ ЖЕТІСУ» қоғамдық бірлестігі ұйымдастырды.
Кездесудің маңызы ерекше болды. Себебі әңгіме тек құмар ойындар туралы емес, адамның қарапайым қызығушылығының біртіндеп оқуына, жақындарымен қарым-қатынасына, қаржылық жағдайына және болашақтағы жоспарына әсер ететін тәуелділікке қалай айналуы мүмкін екендігі жайында болды.
Неліктен бұл туралы оқушылармен сөйлесу қажет?
Бірнеше жыл бұрын құмар ойындар көпшілік үшін ең алдымен казино және ойын залдарымен байланысты болатын. Бүгінде жағдай өзгерді. Интернет бәс тігу мен құмар ойындардың басқа да түрлерін кез келген уақытта қолжетімді етті.
Смартфон әр адамның жанында үнемі болады. Экранды бірнеше рет басу арқылы пайдаланушыға сәттілікті сынап көруге және тез арада ақша ұтуға мүмкіндік беретін көптеген ұсыныстар қолжетімді.
Негізгі қауіп те осында.
Жасөспірім бәс тігуді ойын-сауық, жарыс немесе тез ақша табудың жолы ретінде қабылдауы мүмкін. Алайда алғашқы қызығушылықтан кейін ойынды қайта ойнауға, ұтылған ақшаны қайтаруға немесе бәс мөлшерін арттыруға деген құштарлық пайда болуы ықтимал.
Лудомания міндетті түрде үлкен сомадан басталмайды. Кейде ол бір ғана ойдан басталады: «Мүмкін, жолым болып қалар?»
Оңай ақша туралы иллюзия
Кездесу барысында құмар ойындарға қатысты қате түсініктің қалай қалыптасатынына ерекше назар аударылды.
Жарнамаларда әдетте жеңімпаздың эмоциясы, ұтыстан алған қуанышы және табысты адамның тартымды бейнесі көрсетіледі. Алайда кадр сыртында ұтылыстар, қарыздар, отбасындағы жанжалдар, күйзеліс пен психологиялық тәуелділік қалады.
Адам ақша ұтылғаннан кейін оны қайтару үшін тағы бір рет бәс тігу керек деп ойлауы мүмкін. Егер қайтадан ұтылса, ұтылғанын қайтарып алуға деген ниет одан сайын күшейеді.
Осылайша тұйық шеңбер пайда болады:
ұтылу → ақшаны қайтаруға деген ниет → жаңа бәс → қайтадан ұтылу → ұтылғанды қайтаруға одан әрі талпыну.
Белгілі бір кезеңде ойын ойын-сауық болудан қалып, адамның мінез-құлқын басқара бастайды.
Тәуелділік адамның мінез-құлқын өзгертуі мүмкін
Лудомания — жай ғана ақша жұмсау әдеті емес. Құмар ойындарға патологиялық тәуелділік — медициналық тұрғыдан танылған бұзылыс.
Мамандар бірқатар алаңдатарлық белгілерге назар аударады: ойын туралы үнемі ойлау, бәс мөлшерін арттыруға ұмтылу, тоқтай алмау, құмар ойындарға қатысуды жасыруға тырысу, ақшаны мақсатсыз пайдалану және жағымсыз салдарға қарамастан ойынды жалғастыру.
Адамның ақшаға деген көзқарасы ғана өзгермейді.
Оның көңіл-күйі, қарым-қатынас ортасы, оқуға және отбасына деген көзқарасы да өзгеруі мүмкін. Ашушаңдық, тұйықтық, эмоцияның құбылуы пайда болады.
Сондықтан профилактиканың негізгі міндеттерінің бірі — мәселені мүмкіндігінше ерте анықтау.
Қазақстан профилактикалық жұмысты күшейтіп келеді
Бүгінде лудомания мәселесі мемлекет назарында. Қазақстанда 2024–2026 жылдарға арналған заңсыз ойын бизнесі мен лудоманияға қарсы іс-қимыл жөніндегі кешенді жоспар жүзеге асырылуда. Құжатта ойынға тәуелділіктің алдын алу, оны анықтау, емдеу және медициналық-әлеуметтік оңалту, сондай-ақ ойын бизнесін мемлекеттік реттеуді жетілдіру шаралары қарастырылған.
Балалар мен жастар арасындағы профилактикаға ерекше көңіл бөлінеді.
Білім беру ұйымдарында ақпараттық-түсіндіру іс-шаралары, педагогтер мен психологтарға арналған семинарлар өткізіледі. Мұндай жұмыстың мақсаты — жастарға құмар ойындардың салдарын түсіндірумен қатар, тәуекелді мінез-құлықты дер кезінде танып-білуге үйрету.
Ең маңыздысы — тыйым емес, ашық диалог
Мұндай кездесулердің ерекшелігі — жасөспірімдермен өздеріне түсінікті тілде сөйлесуге мүмкіндік беретіндігінде.
Жастар сұрақ қоя алуы, күрделі жағдайларды талқылауы және күмәнді әлеуметтік желідегі жарияланымдардан емес, мамандар мен профилактикалық жұмыстармен айналысатын ұйымдардың өкілдерінен нақты жауап алуы керек.
Сондықтан қоғамдық бірлестіктердің бұл бағыттағы қызметі маңызды.
«ҚОС ҚАНАТ ЖЕТІСУ» қоғамдық бірлестігі жастар арасында лудоманияның алдын алуға және өз болашағына жауапкершілікпен қарауды қалыптастыруға бағытталған ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізіп келеді.
Ш. Уәлиханов атындағы №10 мектепте өткен бүгінгі кездесу де осындай ашық пікір алмасуға арналған кезекті алаң болды.
Құмар ойынға қандай балама бар?
Жасөспірімге тек «Ойнама» деп айту жеткіліксіз.
Оған балама ұсыну қажет.
Спорт, шығармашылық, білім алу, техникалық және кәсіби даму, волонтерлік қызмет, қоғамдық өмірге қатысу, жаңа қызығушылықтар мен қарым-қатынас — мұның бәрі жас адамның өз құндылығын сезінуіне және дамудың нақты мүмкіндіктерін көруіне көмектеседі.
Құмар ойында нәтиже кездейсоқтыққа байланысты болса, шынайы жетістік адамның өз еңбегінің нәтижесінде қалыптасады.
Жақсы баға — дайындықты қажет етеді. Спорттағы нәтиже — жаттығуды. Кәсіби жетістік — білім мен тәжірибені. Шығармашылық нәтиже — талант пен еңбекті қажет етеді.
Нағыз жетістік кездейсоқ келмейді — оны адам өзі қалыптастырады.
Жауапкершілік таңдаудан басталады
Лудоманияның алдын алу — мектептің, ата-аналардың, қоғамдық ұйымдардың, мамандардың және бүкіл қоғамның ортақ міндеті.
Әсіресе жасөспірімнің жанында өзін айыптамай тыңдайтын және оған қорықпай жүгінуге болатын ересектердің болғаны маңызды. Егер құмар ойындарға қатысты қиындықтар туындаса немесе адам өзінің мінез-құлқын бақылауды жоғалтып бара жатқанын сезсе, дер кезінде мамандардың көмегіне жүгіну қажет.
Ш. Уәлиханов атындағы №10 мектепте өткен бүгінгі кездесу — ең алдымен болашақ туралы әңгіме.
Бұл — оңай ақша туралы әдемі уәделердің артында елеулі салдар жасырынуы мүмкін екендігі туралы әңгіме. Кездейсоқ ұтыс өмірлік жетістік емес екендігі туралы. Әрбір жас үшін әлдеқайда сенімді жол — білім, даму, еңбек, спорт, шығармашылық және өз күшіне деген сенім екендігі туралы.
Жастар азарт пен кездейсоқтықты емес, білімді, мүмкіндіктерді және өз болашағын таңдасын.
