Қазақстан Республикасының оңалту және банкроттық саласындағы заңнамасы Конституция ережелеріне негізделеді және 2014 жылғы 7 наурыздағы №176-V ҚРЗ «Оңалту және банкроттық туралы» Заңымен, сондай-ақ өзге де нормативтік құқықтық актілермен реттеледі. Құқықтық тәжірибеде Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттардың нормалары басымдыққа ие: егер халықаралық келісімде ұлттық заңда көзделгеннен өзгеше қағидалар белгіленсе, халықаралық шарттың қағидалары қолданылады. Бұл құқықтық база субъектілердің қаржылық төлем қабілетсіздігін реттеу кезінде процедуралардың тұрақтылығы мен болжамдылығын қамтамасыз етеді.
Бұл саладағы мемлекеттік реттеудің негізгі мақсаты — борышкер мен кредиторлар мүдделерінің әділ теңгерімін қамтамасыз ету. Ол үшін берешекті реструктуризациялау, оңалту, борышкерді банкрот деп тану және банкроттық ісін қозғамай тарату сияқты негізгі процедураларды жүргізу тәртібі заңнамалық түрде айқындалған. Аталған процестер аясындағы барлық қызмет заңдылық, әділдік, ашықтық және тараптардың адалдығы сияқты іргелі қағидаттарға сүйенеді, бұл құқықты асыра пайдалану тәуекелдерін азайтады.
Заңнаманың басым міндеттеріне процеске қатысушылардың заңды құқықтарын қорғау және кредиторлардың талаптарын қанағаттандырудың максималды деңгейіне қол жеткізу жатады. Бұл механизмде барлық қатысушылардың құқықтық нормаларды сақтауын қамтамасыз ететін мемлекеттік бақылау мен реттеу маңызды рөл атқарады. Мемлекет оңалту немесе тарату процестерінің ашық және белгіленген регламентке қатаң сәйкестікте жүргізілуінің кепілі ретінде әрекет етеді.
Субъектіні банкрот деп тану сот тәртібімен жүзеге асырылады және ол ерікті немесе мәжбүрлі сипатта болуы мүмкін. Ерікті банкроттық борышкердің өз өтініші негізінде, ал мәжбүрлі банкроттық — кредиторлардың немесе заңмен уәкілеттік берілген өзге де тұлғалардың талап арызы бойынша басталады. Борышкерді банкрот деп жариялау туралы сот шешімін шығаруға оның іс жүзіндегі төлем қабілетсіздігі негіз болады, ол әкімшінің кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы туралы қорытындысымен расталады.
Заң сонымен қатар сотқа жүгіну борышкердің міндеті болып табылатын жағдайларды да белгілейді. Атап айтқанда, заңды тұлғаны тарату кезінде оның мүлкінің құны кредиторлардың талаптарын қанағаттандыру үшін жеткіліксіз екені анықталса, тарату комиссиясы ұйымды банкрот деп тану туралы өтініш беруге міндетті. Бұл талаптарды сақтамау кәсіпорын басшылары мен меншік иелері үшін қолданыстағы заңнамада көзделген құқықтық салдарларға соқтырады.
Берешекті реструктуризациялау мәселелері, сондай-ақ жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың оңалту және банкроттық ерекшеліктері бойынша егжей-тегжейлі кеңес алу үшін мүдделі тұлғалар Жетісу облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің дәрменсіз борышкерлермен жұмыс жөніндегі басқармасына жүгіне алады. Кеңсе Талдықорған қаласы, Жансүгіров көшесі, 113, 324-кабинет мекенжайы бойынша орналасқан. Кеңестер сонымен қатар 24-12-21 телефон нөмірі бойынша беріледі.
