Бүгінде Алматы облысының орталығы Талдықорған қаласына қарасты 356 шаруа құрылымы бар. Олардың дені мал және егін шаруашылығымен шұғылданады.  Соның бірі «Жер – Ана» шаруа қожалығы. Жақында шаруашылықтың жетекшісі Абай  Әбділданов  сұхбат беріп, өзінің  ұзақ жылғы табысты тәжірибесімен бөлісті.

 – Құрметті Абай Нұрғалиұлы жалпы сіз ауыл шаруашылық саласына қалай келдіңіз? Қалайша осы мамандықты таңдадыңыз?

 – Ел ырысы – жерде. Біз ата-бабалары ежелден аттың жалы, түйенің қомында, жерден игіліктеніп өскен халықтың баласымыз ғой. Бабалардан қалған ұлан-ғайыр дала біз үшін жұмақ мекен.  Оған тер төгіп, оны гүлдендіру әр қазақ баласының басты парызы. Менің негізгі  мамандығым агроном. Ауыл шаруашылығында еңбек етіп келе жатқаныма 40 жылдан астам уақыт өтті. «Елу жылда ел жаңа» деген.  Бұл жарты ғасырға жуық мезгілде өз басым ауыл шаруашық саласының өркендеп биік өреге көтерілгенін, құлдырап құрдымға кетуге шақ қалғанын да көрдім. Қайта, еліміз Тәуелсіздік алып, халық бір реткі тоқыраудан өткенен кейінгі ес жиып, еңсе тіктегеннен бері жеке шаруа қожалықтары құрылып, жұрт егін және мал өсіруге бет бұрды. Құдайға  шүкір! Қазір ауылдағы ағайын сол егін мен малға сүйеніп күн көруде.

 

 – Енді өзіңіз басқарып отырған «Жер – Ана» шаруа қожалығының құрылуы және оның бүгінгі тыныс-тіршілігі жайына кеңірек тоқталып өтсеңіз?

 – Көпке мәлім кешегі тоқырау жылдары  жұртта жұмыс жоқ, тіпті, ауылды жерлердегі жағдай мүлде қиындап кетті. Сол тұста қол қусырып қарап отырмай, еңбек ету үшін егін және мал өсіру бағытында осы «Жер – Ана» шаруа қожалығын құрдым. Қазір онда 1500 гектар суармалы жер, 1000 гектар суармайтын егістік, 1500 гектар жайылым мен шаппалық бар. Жыл сайын егіс алқабында 220 гектарға май  бұршақ, 30 гектарға қызылша, 65 гектарға жоңышқа, 80 гектардай аумаққа жаздық және күздік арпа, тағы біраз жерге жүгері мен көкөніс егіледі. Жылдық өнім көрсеткіші де жаман емес. Мәселен, биыл 30 гектарға салған тәтті түбірден 1600 тоннадан аса өнім алдық. Сонда әр гектер жерден 535 центнерден айналды. Міне, бұл мол өнім жаз бойы жұмсалған табан ет, маңдай тердің бодауы. Сонымен бірге,  шаруа қожалығына тиесілі 200-ден астам сиыр, 70-тей жылқы бар. Жалпы 40 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Жаз айында яғни көктемгі егіс және күзгі өнім жинау кезінде  жұмысшы саны 70-80-ге дейін жетеді.

  — Жалпы, шаруаларға үкіметтен бөлінетін қаржылай қолдау, басқа да     атаулы көмектер қалай  беріледі?

— Үкіметтен ауыл шаруашылығына қолдау жоқ емес бар. Ол, «Агробизнес – 2020» бағдарламасы аясында түрлі өнім өндірушілер мен кәсіпкерлікті қолдауға, «Сыбаға», «Алтын асық», «Құлан», «Ырыс» бағдарламалары арқылы мал санын көбейтіп, мал тұқымын асылдандыруға бағытталған. Сонымен қатар Жетісу жерінде жаппай  қызылша өсіледі. Шыққан өнімді қант зауыттарына өткізген соң жасалған келісім бойынша қызылшаның әр тоннасы 18 мың теңгеден бағаланады. Оның 10 мың теңгесі Мемлекет тарапынан субсидияланады.  Бірақ, мұның бәрі жеткіліксіздеу. Себебі, жыл сайын жанар-жағармай құны көтеріліп барады. Шаруаларға берілетін арзандатылған дизель отынының литрі күнделікті май құю орындарындағы бағадан небәрі бірнеше теңге ғана төмен. Шынын  айтсақ, бұл өзін ақтамайды. Оның үстіне Елбасымыз әлемдегі дамыған 30 мемлекеттің қатарына қосылу бағытында  бастама көтеріп жатыр. Сол үшін шетелдерге экспортталатын азық-түлік, басқа да отандық өнімдердің көлемін ұлғайтуы керек. Мысалға, мен шығыстағы көршіміз Қытайдың, батыстағы Ресейдің ауыл шаруашылық саласындағы жетістіктерін көріп келдім. Оларға үкіметтен көрсетілетін көмек бізден әлдеқайда жоғары.

— Ал, егістікке қажетті сумен қамтуда, тұқым мен тыңайтқыш алуда, өнім өткізуде кедергі жоқ па?

– Су мәселесіне келсек,  су – тіршілік нәрі. Онсыз еш өнім алынбайтыны анық. Жыл сайын көктемде өңірдегі «Қазсушар» кәсіпорнымен арнайы келісімшарт жасалады. Олар суармалы жерді қажетті сумен қамтамасыз етуге кепілдік етеді. Алайда, біздің егістік алқабына су шығару біршама қиын болғандықтан, алдағы уақытта мамандар сол маңнан бір су қоймасын салуды жоспарлап қойған.  Жаңа су қоймасы салынса басқа еш қиыншылық жоқ. Ал, тұқым және тыңайтқыш мәселесіне ойыссақ, қызылша тұқымы арнайы Франциядан және Германиядан әкелінеді. Тұқым сапалы болғандықтан алынған өнім көрсеткіші де жоғары. Май бұршақ және басқа да дақылдардың тұқымы ескірді оны жаңарту керек.

– Енді алда қандай жүзеге асырылатын тың жоба-жоспарларыңыз бар?

— Халқымызда «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» дейтін аталы сөз бар. Қазір еңбек еткен адамға жұмыс та жетерлік. Бірақ, сол жұмысты ұқсата білу қажет. Ауыл шаруашылығы өркендесе елдің ырысы артады. Елімізде өндірілген қандай да бір өнімді елдің ішкі нарығында ғана емес, шетелдерге де шығаруға қам жасау тиіс. Сонда ғана бәсекелестік болып, сапалы өнімге сұраныс артады. Сондықтан бізде де көптеген тың жобалар бар. Соның бірі мал тұқымын асылдандырып, ет өнімдерін шығару. Осыған байланысты, жақына Чехия мемлекетінен 60 бас  сиыр сатып әкелуге келістік. Қазір оны бағып-баптайтын орындар дайындалуда. Чехиялық «Семминтал» нәсілді ол сиырлар біздің табиғатқа үйлесімді, ет-сүт беру көрсеткіші жоғары. Алла бұйырса алда сол арқылы мал санын көбейтіп, Жетісу өңіріндегі ауыл шаруашылық өнімдерін  бұдан да өркендетуге өз үлесімізді қоссақ деген үміттеміз.

Ісіңіз ілгері болсын,

әңгімеңізге рахмет!                                 Сұхбаттасқан: Айдын КӘЛІМХАН.

                                                                                

 

Бөлісу
Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on VK