Әр дәуір заманының көшін алға сүйрейтін, көзқарасын өзгертуге тырысатын тұлғаны өзі тудырып, қалыптастыратынын ұлы мәртебелі уақыт айқындап бергендей. Ата-бабаның текті тамыры, әкенің қаны, өскен ортаның ықпалы арқылы бойға сіңген оң тәрбие болашақта тұлға болар азаматты заманның талабына сай ширықтырады, қайрайды. Осылайша мақсаты мығым, қадамы нық болса кез келген жас жігіттің қандай қиын заман туса да арманынан айнымасы анық. Күллі қазаққа аты мәшһүр айтулы тұлғалардың өмірбаянына үңілсек, олардың халық ауыз әдебиеті мен ұлы Абай шығармаларын оқып өскеніне тәнті боламыз. Біздің бүгінгі кейіпкеріміз де бала күнінде ата-әжелеріне Батырлар жыры мен Абайдың өлеңдері, Қара сөздерін дауыстап оқып өскен. Бала санасына сіңген сол тәрбие оны қолынан қаламы түспес журналистика айдынына алып келеді.

АНЫҚТАМА: 

Бейсен Абайұлы ҚҰРАНБЕКАлматы облысы Кербұлақ ауданы Қызылжар ауылында 1971 жылдың 9 желтоқсанда дүниеге келген. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетін бітірген. Мамандығы – журналист. Алғашқы еңбек жолын республикалық «Спорт» газетінен бастаған.

1993-1998 жыл – Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті; 1992-1996 жыл – Республикалық «Спорт» газетінің тілшісі, жауапты хатшысы; 1997-1998 жыл – ҚР Дзюдо федерациясының баспасөз-хатшысы; 1998-1999 жыл – «Рахат» телеарнасының тілшісі, жүргізушісі; 2000-2001 жыл – «31 телеарнаның» тілшісі, жүргізушісі; 2001-2007 жыл – «Хабар» агенттігінің тілшісі, редакторы; 2005-2007 жыл – ҚР Президенті телерадиокешенінің редакторы; 2007 жылдан – Алматы облыстық «Жетісу» телеарнасының бас директоры; 2012-2017 жыл – «Қазақстан» Ұлттық арнасындағы «Айтуға оңай» бағдарламасының жүргізушісі; 2017 жылдан бері «Қазақстан» Ұлттық арнасындағы «Қарекет» бағдарламасының жүргізушісі.

МАРАПАТ:

2006 жылы – БАҚ саласы бойынша ҚР Президенті сыйлығының иегері; 2009 жылы – ҚР Мәдениет қайраткері; 2013 жылы – «Нұр сұңқар» республикалық сыйлығының лауреаты; 2013 жылы – Журналистер одағы сыйлығының лауреаты; 2014 жылы – Халықаралық «ТЭФИ-Достастық» сыйлығының иегері; 2015 жылы – «Жыл таңдауы» байқауының «Ең үздік тележүргізуші» номинациясының жеңімпазы; 2017-2018 жылы – «Тұмар» республикалық телевизиялық байқауының үш дүркін жеңімпазы. Бұдан бөлек, «Астанаға 10 жыл», «ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл», «Астанаға 20 жыл» мерейтойлық медалінің, «Ерен еңбегі үшін» медалінің иегері, Талдықорған қаласының Құрметті азаматы.

Қазір біз сөз еткелі отырған жанның есімі тек журналистика саласындағыларға ғана емес күллі Қазақ еліне жақсы таныс. Қазақтың еңбектеген баласынан еңкейген ата мен әжесіне дейін Бейсен Құранбекті таниды. Кішісі ағасындай, үлкені інісіндей, қариясы ұлындай бауыр басып кетті.

Мұның сыры неде? Журналистика айдынындағы мамандар Бейсен Құранбектің өз кәсібіне адалдығы мен кәсіби шеберлігін 31 арнада жаңалықтар бөлімінің жауапты шығарушысы, «Хабар» агенттігінде Президенттің жеке тілшісі болып жүрген жылдары-ақ мойындаған еді. Осы екі мектеп кейіпкеріміздің бір арнаның тізгінін қолға алып, жайбарақат қызмет атқарып жүруіне жол ашқан. Ол істе де Бейсен Құранбек шашасына шаң жұқтырмас тұлпар болары анық еді. Бірақ, «Айтуға оңай» әлеуметтік ток-шоуын жүргізуге бел буды. Бағдарламаның аты оңай болғанымен, оны бастау, ширату, қоғамның қордаланған мәселесін дөп басып тауып және оны «өгізді өлтірмей, арбаны сындырмай» халыққа жеткізу оңай бола қойған жоқ. «Аттың сыры иесіне мәлім»,–дегендей шығармашылық ұжымның қанша тер төгіп, ала таңды неше рет ұйықтамай қарсы алғанын сол жұмыстың ішінде қайнаған, яғни басы-қасында жүргендер анық біледі.

Еліміз тәуелсіздік алған тұста, оны нығайту жылдарында қордаланған мәселелердің соншалықты шаш етектен күрмеліп, жиылып қалғанын қалың көпшілік осы бағдарлама арқылы шын сезінді, түйсінді, түсінді, көрді. Бірі түсінді, бірі басын шайқады, бірі күйінді, бірі ыза болды. Соңында әр көрермен орын алған кемшілікті түзету, қоғамды жақсарту, алға сүйреу әрбір азаматтың парызы екенін ұғына бастады. «Айтуға оңай» бағдарламасының бір шығарылымында жүргізуші Бейсен Құранбек «Мемлекет деген – Сіз бен Біз»,– деген еді. Бұл сценарийде болды ма, әлде жүргізушінің аузынан сол тақырыпқа орай, дәл сол сәтте шықты ма, ол жағы маңызды емес. Маңыздысы – сол сөздің ақиқатында. Осы бір ғана шығарылымда айтылғанымен бұл сөз 2012 жылдан бері эфирге «Айтуға оңай», 2017 жылдан бері «Қарекет» деген атаумен шығып келе жатқан бағдарламаның лейтмотиві, яғни түп қазығы, мәні десек артық айтпаған болар едік.

Бағдарлама халыққа көрсетіле бастағалы бері әртүрлі тағдырдың, әрқилы оқиғаның, Қазақстан дейтін жас мемлекеттің тұрғындары кез болған қиындық пен тығырықтың шешімін іздеу арқылы осы елдің ханы мен қарасына, бай-манабына, жарлы-жақыбайына жоғарыда айтқан: «Мемлекет деген – Сіз бен Біз» дегенді ұғындырып келеді. Әрі ол нәтижесіз емес. Бағдарлама көрерменге жол тартқалы есін жиып, етегін жапқан ел жоғын түгендеуге, барын бағамдауға, болашағын бағдарлауға ден қойды. Әр азамат өзінің құқығын қорғаудың не екенін ұғынып, сауатты түрде талап етсе кез келген мәселені заң аясында шешуге болатынын білді. Біз жоғарыда әр дәуір өз заманының көшін алға сүйрейтін, көзқарасын өзгертетін тұлғасын өзі тудыратынын еске алған едік. Міне, «Қазақстан» телеарнасындағы «Айтуға оңай» бағдарламасының сан мың көрерменнің көңілінен шығуы Бейсен Құранбек есімді журналистің зор еңбегі екенін дәлелдеп отыр. Біздің кейіпкеріміз өз заманының тамырын осы бағдарлама арқылы дөп баса білді, сол арқылы ол өзі де танымал тұлғаға айналды.

Шындығында, «Айтуға оңай» сөзі алдағы күнге аса үміт арта қоймайтын, салы суға кете қоймаса да, «тал қармауға» құлықсыздау адамның аузынан шығады. Біз сөз етіп отырған бағдарлама осы атпен шыққанда қоғамның бейнесі де бағанағы үмітсіз адам секілді еді. Бірақ, ол ұзаққа созылған жоқ. Хабардың тізіншісі оны «Қарекет» деп өзгертіп қоғамның ендігі беталысын байқатқысы келгендей, яғни қол қусырып қамсыз қалмауға үндейтіндей…

– Үйреншікті жолмен жүре берген жеңіл. «Айтуға оңай» раxат еді ғой. Бес жылда ұңғыл-шұңғылын әбден жаттап алғанбыз. Көзді жұмып жасайтынбыз. Кейбір көрермендей оны біз де сағынамыз. «Қарекеттің» жұмысы одан екі-үш есе ауыр, күрделі. Бұрын қыз-жігіттер кешкі тоғыз-онға дейін жүрсе, қазір түнгі бір-екіге дейін істейді. Қонып қалатын кез де болады. Бірақ, «Қарекеттің» елге пайдасы да соншалықты көп деп санаймыз. Сол көңілге демеу. Сосын, кейіпкерлердің қуанышы, көрерменнің алғысы күш береді,–деп ақтарылған ел перезенті ұлы ойшыл Мәшһүр Жүсіптің: «Адамның ақыл-ойын билеп алған: кертартпалық, жалқаулық, ұйқышылдық»,– сияқты атап көрсеткен үш кедергіге өз түйгенін қосады.– Төртінші кедергіні – қорқақтық дер едім. Бәлкім, араларыңызда кері тартпайтын, жалқау емес, ұйықтап та жүрмейтін адамдар бар шығар. Бірақ, бір нәрсе бастарда қорқақтығы ұстап қалуы мүмкін. Ол да алдыңғы кедергілер сияқты жібермей қояды. Сондыктан,бұл кедергінің барлығынан құтылуы үшін адам өз-өзіне белгілі бір дәрежеде шектеу қойып отыруы керек. Компьютерге отырасың ба? 30 минут отыр да, ары қарай өз жұмысыңды жалғастыр. Алдыңа мақсат қой да, жоспар құр. Сол жоспармен әрекет ет. Мәселен, мен өзім қағазға жоспарымды жазып, соған зер салып жүремін. Ол жоспарымды орындамайынша, мен басқа нәрсеге көңіл бөле алмаймын. Сондықтан, сіздерге айтарым, адам жаны мен жүрегінің қожайыны болады. Бірақ, тәнің мен ерік-жігеріңнің қожайыны, ол – Өзің. Осы төрт кедергіден арылмайынша, сіздер ешқашан алға жылжи алмайсыздар.

Өз бойындағы көшті алға сүйрей алатын қасиетін Бейсен мырза өте нәзік әрі сыпайы түрде дәлелдеп берді. Замана көшінің қайда жылжып бара жатқанын елдің оқығаны алдымен аңғаратыны анық. Ал соны сезіну мен кейінгі жұртты сол көшке ілесуге шақыру екеуі екі бөлек. Оны биік мінберде, жылы кабинетте айту бір басқа, «жегені жантақ… » бола жүріп, журналистиканың қара қазанында қайнай жүріп айту бір басқа. Ел азаматы ғажабынан азабы көптеу екінші жолды таңдады.

Журналист Дина Елгезек: «Бейсен Құранбектің тақырыбы – әлеумет»,– деп жазған еді өзінің ФБ парақшасында. Расында Бейсен өз заманының кәсіби маманы, мықты журналист ретіндегі әлеуметтің әлеуетін арттырудың өзіндік жолын тапты.

Журналистиканың ескірді деп айтылып жүрген ағартушылық функциясын заманға сай өзгертіп алып атқара берді, атқара берді. Әлемдік телеарналарда бар ток-шоу форматына қазақы «шапан жапты». Қазақстандағы қазақ тіліндегі өзге арналардағы әлеуметтік бағдарламалардан

«Айтуға оңай» мен «Қарекетті» ерекшелеп тұрған да осы қазақы қалып, қазақы байып. Бұл қалып, бұл байып бағдарламаға оның тізгінін ұстаған азамат арқылы дарығаны тағы рас. Эфир – айна! Әр бағдарламаның мінезі, болмысы, түйсігі, түсінігі болады деп есептесек, тележәшіктің алдында бүгін отырған «Қарекеттің» көрермені әр сәт, дауыс ырғағы, тіпті пауза арқылы Бейсен Құранбектің мінезін, болмысын, ойын, кейде ішкі қулығын да аңғара алады. Жұмбағы да жоқ емес… Кейіпкеріміз бір сұхбатында: «Мен онсыз да әр кеш сайын қырық минут елдің мазасын аламын. Сол себепті экранға шығуға, сұхбат беруге құмар емеспін»,– депті. Мұны сыпайылық деп ұғу немесе мәдениетінің жоғарылығына балау әркімнің өз еншісінде, бірақ Бейсен мырза айтарын айтты. Мүмкін оған өзі туралы айтқаннан гөрі әлеуметтің мәселесін айтқан ыңғайлы болар. Ал бағдарламаны көріп отырып, оның осы әлеуметтің қай мәселесіне қалай қарайтынын аңғару қиын емес, сезінгісі келген адам бірден түсінеді. Әрине, кейіпкеріміз қызу қанды адам емес, бірақ Жетісудың Іле өзені сияқты тынып ағады. Бетіне қарасаңыз, тып-тымық. Беймаза ойдан ада. Ішкі ағысы қатты. Ал, әр адам бойындағы қарым-қабілетін, ойы мен көзқарасын әрқилы білдіреді, мақсатын әртүрлі тәсілмен жүзеге асырады.

ХХ ғасырда дүниеге келіп жалындаған жастық шағы қайта құру мен Тәуелсіз мемлекеттің қадамын нықтау кезеңімен тұспа тұс келген ХХІ ғасырдың заңдылықтарына мейлінше икемделе жүріп, «атасы мен апасының баласы» болудан танбаған қазіргі қазақтың образын көргіңіз келсе, біздің кейіпкеріміз Бейсен Құранбектің келбетіне үңіліңіз.

Бұл жанға жайлы тиер сөз тізбегі емес. Оған Бейсен Абайұлының ғибратты ғұмыры, ілкімді істері дәлел. Жұмыс істеудің қарқынына ілесе алған адам заманға сай демалу түрін де жақсы таңдай біледі. Спорт және отбасымен бірге табиғат аясында демалу – жүрек қалауы. Оның өмір жолындағы басты қағидасы, отбасындағы ең маңыздысы – сыйластық. Екі қыз тәрбиелеп отырған әке қыз бала орнының ата-бабадан келе жатқан игі дәстүрден айнығанын қаламайды. Қыздар білімді болуы керек, заманға сай өзін-өзі дамытуы қажет, қызмет етуге тиіс, алайда, оның білімі, қызметі отбасынан биік тұрмауы керек деп есептейді. Ұлттық рух, ұлттық ерекшелік туралы айту мен оны сақтап қалудың жолы бөлек. Сақтау ұстанымға берік болудан басталады. Замана көшінің өзгеруі мен адам санасының күннен күнге жаңарып жатқанын көзімен көріп соның арасында ғұмыр кешіп келе жатқан азаматтың «әйел үшін отбасы бірінші орында болуы керек» деген ұстанымын ұлттың ділін сақтау жолындағы берік қағида, үлгі тұтар ұстаным деп ұғындық.

Бейсен Абайұлының тұлғалық қасиеті жайлы айтқанда «Айтуға оңай» және «Қарекетпен» шектелсек, әділетсіздік болар еді. Оның іскерлігін дәлелдейтін тағы бір дәйекті дерек – Алматы облыстық «Жетісу» телеарнасы. Бейсен мырза басшылыққа келгелі бері «Жетісу» телеарнасы Республикалық «Тұмар» байқауында екі жыл қатарынан «Ең үздік өңірлік телеарна» аталымы бойынша жүлдеге ие болды. Арна кейінгі жылдары жаңа бағдарламалармен толығып, жаңалықтар қызметі де заманға сай хабар тарату қарқынына ілесіп келеді. Бұл ретте республикаға танымал Серік Әбікенұлы, Досан Қызайбекұлы, Есболат Айдабосын сияқты білікті мамандарды қасына тартып, жұмыла еңбектеніп, ұжымды ұйытып отырған Бейсен Абайұлының ықпалы зор. Басшының кадр таңдаудағы түйсігі алдамаса жұмыс алға басары сөзсіз.

Қазақта ер туған жеріне деген тағлымды сөз бар. Қазақстанның түпкір- түпкірімен таныс тұлға өзі туып-өскен Жетісу өлкесін өзге өңірден ерекше, айрықша жақсы көреді. Жұмыс бабымен әлемнің әр елін, елімізді аралаған ол Қазақстанда өмір сүруге қолайлы қалалардың рейтінгісін жасаған. Сонда Талдықорған бірінші орынға ие болыпты. Жетісудың жүрегі саналатын шаһардың жеті кереметін Бейсен Құранбек былайша тізбелейді: бірінші – қаланың ауасы таза: бір жағында – Көксу, екінші жағында – Қаратал өзені ағып жатыр. Үнемі жел есіп тұрады, газ жоқ. Бұл тұрғыда Талдықорғанның ауасы мінсіз деуге толық негіз бар. Мұнда үш ай қыс, үш ай көктем, үш ай жаз, үш ай күз. Екінші – қаланың айналасының барлығы егіс алқабы, көкөністің түр-түрі, жемістің алуан түрі өседі. Біз шетелден көкөніс пен жеміс әкелмейміз. Тамағымыз табиғи. Үшінші – адамдары қарапайым, қымбат киіммен, дүние-мүлікпен жарыспайды. Төртінші – баспана, Талдықорғанның айналасынан жер алу қиын емес, үй алудың да машақаты жоқ. Бесінші – қаланың о жағы мен бұ жағына он бес минутта жетесіз. Алтыншы – айналасы тұмса табиғат. Тау да, орман да, өзен де бар. Адамның өмірі табиғатпен етене болғаны жақсы. Табиғатпен көп сырласуға ыңғайлы. Жетінші – балаларды өсіріп, тәрбиелеуге өте ыңғайлы.

Бейсен Құранбектің туған жерге деген сүйіспеншілігі жайлы айтқанда осы жеті кереметтен асып ештеңе айта алмасымыз анық. Ол туған өлкесін риясыз сүйіп қана қоймай, оның ырысы мен құтын, жанға жайлы қоныс екенін өзгелерге де ұтымды, нанымды етіп жеткізе біледі. Бұл – біздің ел алдында жүрген көзі қарақты, білімді азаматтардың көбінде кездесе бермейтін ерен қасиет. «Өз-өзіңді жаттай сыйла, жат жанынан түңілсін» ,–дегенді іспен дәлелдеу дегеніміз де осы болар бәлкім…

Дәуірдің талабы тұлғаны, тұлғаның екпіні дәуірді алға жылжытады. Ол үшін мақсаты айқын, бағдары кең, көзқарасы байыпты азаматтың көпшілік армандайтын мемлекттік қызметті атқаруы шарт емес. Игерген кәсіптің, жүрегі қалаған мамандықтың, өзі бастаған шаруаның басы-қасында жүріп, жанын салып адал қызмет атқарса үлкен олжа. Бұл қағиданы біздің бүгінгі кейіпкеріміздің еңбек жолы анық байқатып тұрғандай. Қазақта кәсіби маман істеген істің артықшылығын:

«Тауық сойса да қасапшы сойсын»,– деген мақалдан артық түсіндіремін деген бекершілік болар. Қоғамның дамуына сәл де болса тежегіш болып тұрған дүние мамандығы бір басқа, атқарып жүрген жұмысы мүлде бөлектердің көбейіп тұрғаны осындайда тілге еріксіз оралады. Ал, Бейсен мырзаның ұстанымы – өз ісінің шебері болу және оны адал атқару. Ол – ұстанымына адал, сонысымен кейінгіге үлгі. Болашақ алдында ары таза. Айтар ойын, атқарар ісін қарапайым журналистермен бірге, биік мінберге көтерілмей-ақ бірте-бірте нәтижелі атқарып келеді. Сөзбен емес ісімен үлгі болу деген осы десек, оқырманның таласы болмас!

ПІКІР:

Әміре ӘРІН,

Алматы облыстық «Жетісу» газетінің бас редакторы, Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегері:

– Аюдың аптығын басар жаужүрек ұлдай бел ортаға тұрақтап, екі езуін жия да алмай, қос жанары жайнай жан-жағына мейірлене қарайды. Жалқың түйсінген ақиқатқа жалпыңды исіндіре алдым ба, жаппай ұмтылыс тудыра алған жерде ғана бағаналы жұрттың бағы артпас па еді, уақыт деген құдіретке қашанғы дес бере бермекпіз тектес асу да асу жалын-жүрек сауалдарын жүзінен айқын аңғарар едіңіз. Телеарна студиясына жиналған қауым үн қатарға дәрменсіз. Иі қанған терідей әбден тұздықталған тақырыпқа тән ой үзіктерін жинап әлек-ау!

Көрермендер дариясымен ақ жарыла қауышып, көкейіндегі көп сырдың шеңберінде шарапатты монологқа шомылып шыққаны ілкі әзірде ғана. Лебізін мизам шуақтай майса күліп бастаса да майда сөйлеу ауылына маңайламаған. Жүрегіне құндақтаулы асыл мұратын дәйектей, дәлелдей келе сонау зәу биіктен тіке құлаған көк қырандай темірқазық нысанасын дөп басқан-ды. Беу, сөз құдіреті-ай, десеңізші! Аспан алақандағыдай айналып, Күн елжірей құшағын ашса, кербез Алатау асқақ қалпында селт ете тына қалған. Зұлмат түнінің өзінен тіршілік тамырын жалғай білген тағдырлы ұлттың тап қазіргі көш-керуенінің де күзер де түзер тылсымдары бір хабардың сабасында піспектеліп үлгерсін бе?! Басын тауға да тасқа ұрып, тұрымтайдай пана іздей келіп отырған пақырыңыз болса мынау – қарсы алдыңда көзі жәудіреп отырған! Әр сөзіңнен әл-күш жинауға барымен бейіл.

Бүгінің – кешегіңнің көлеңкесі. Талқы үстіндегі мәселе де жүрелей отырғызып кете барған кешегі күннің тоқсан тарау толғағы-ау… Көзіндегі жасын көрсетпесе де көкірегіндегі зарды жасыра алмайды. Қиянаттың қияпаты беттің кірін бес төктірмесе де белді бекем бууға жүгіндірген. Арзан ақылыңыз жүрмейді енді! Намыстың тас қайрағы ғана тырнақтының тісін қақпақ, күнәһардың ісін таппақ. Дариға-ай, дүрия дүниенің жазира-жайнақ күйі басым түсер жұмақты шағына пенде атаулының бәрі бірдей жетсе ғой жамырасып…

Ағайын, бұл Алаш жұртының көзқуанышына ұласқан «Қаракет» бағдарласының миллиондар медет тұтар бір ғана мезеті, маңдай сипар шағы! Шетінен шері күй кешпесе де ел ішінде шерменде қалыпта отырғандар әлі де баршылық. Ұлттың ұстынын ұлықтар, парасаты басым пәтуалы сөз, естияр пікір айта алсаңыз, қанеки! Біздің ұғымға салсақ, Алаш шебінен аса адамзат кеңістігіне тарар аңсарлы әңгіме дәл осылай өрбісе керек еді. Журналист Бейсен Құранбек сол шынар биіктен және бір қайтара табылды!

Иә, біздің Бейсен осындай! Әмісе жүрегі шоқ жайнап, рухы алаулап тұрары – Тәңірдің жаратылысынан. Журналистика жампозына айналып, қалың қазақтың әжетіне асар рухани айғақты өзіндік мектеп-арнасын қалыптастырып үлгерсе – ілімнің көзін, білімнің өзін тапқан талант пен табандылық мүсіндеген ізденгіштігінен. Қоғам қайраткері дәрежесіне көтеріліп, ел-жұрт ау-жайының тамыршысына айнала білсе – көбімізде кемшін соғар ерекше сәуегей түйсігінің молдығынан. Қазірдің өзінде абыздың сөзін ұстап, нағыздың өзіне айналып үлгерсе – жеті атасынан желі тартқан тектілігінен деп ұққайсыздар!

Ақыл жас талғамайды, бас талғайды-ау! Исі Алаш жұртының жүздесе қалған жерде Бейсен бауырымызға қоғадай жапырыла қошемет көрсетіп жатқанын көргенде кеудемізді қуаныш кернеп, төбеміздің көкке бір-ақ елі жетпей қалары бар. Азамат өссе – ел өспек!

Болмысы бөлек Бейсен інімнің мылтықсыз майдандағы мергендігін, өзі де, өзі басшылық ететін «Жетісу» телеарнасы да Қазақ елі көлеміндегі кәсіби ұлттық сыйлықты жеңіп алғандығын, Серік Әбікенұлы мен Досан Қызайбекұлы, Данияр Сейсенбаев пен Дәурен Құдайберген, Есболат Айдабосын мен Ерлан Жүніс сынды, кілең сен тұра тұр мен атайын, кіл жүйрікті қасына жиғандығын, ең қызығы, Күреңбел төріндегі үйлену тойында Гүлмира келіннің беташарын жария жырлағанымды төгілтсем – жуық маңда іркіле қоймаспын. Ендеше, осымен Алаштың ардакүреңі, журналистика жұлдызы Бейсенжанға көз тимегей, сөз тимегей деп әзірше доғардым әңгімемді!

Гүлжиян СҮЛЕЙМЕНОВА,

Алматы облысының Құрметті азаматы:

– Шешендігі мен көсемдігі, ділмарлығы арда елдің ұғымында «Ерен ерді кебенек ішінен танисың» деген парасатты сөз бар. Сол айтылғандай Бейсен Құранбектің азаматтығын, журналистика саласындағы қабілет-қарымын ә дегенде танығанбыз. Сонау бір жылы Алматы облысын өнердің жанашыры Серік Әбікенұлы Үмбетов басқарып тұрған кезде Бейсен «Жетісу» телеарнасына директор болып келді. Сол сәттен бастап өн бойына адамгершілік қасиеттің бәрін жиған азаматпен етене араластым. Алматы облысы ішкі саясат басқармасын басқарып тұрған кезім ғой. Тынысы мен жұмысы бір сала болған соң, Бейсеннің жаңа қызметтегі жаңашылдық көзқарасын, басшылық ұстанымын, ұйымдастырушылық қасиетін жіті қадағалап, сыртай сүйсініп те жүрдім.

Бейсен Абайұлы – өз таланты мен қабілеті жолында үздіксіз ізденіп жүретін еңбекқор өнер иесі. Адам өмірінде мақсат қоя білу бар да, оны орындау бар. Бұл жағынан алғанда Бейсен «Жетісу» телеарнасының білдей бір директоры болып тұрған кезде қызметінен өз еркімен босады. «Алматы мен Астанадай іргелі шаһарда қызмет етіп, жаңа жоба жүргізіп, телеарналарда қабылет-қарымымды одан әрі шыңдай түскім келеді», – деп кеудесіндегі бұлықсыған ақық арманын айтып, телеарна басшылығынан бас тартып, көп өтпей Қазақстан Ұлттық арнасында «Айтуға оңай» атты ток-шоуды жүргізе бастады. Тағылымды ток-шоу арқылы журналистиканың майталманы екенін республикаға мойындатты. Жылдың үздік тележурналисі атанды. Мақсатына мүлтіксіз жетті…

Талмас талап, таймас тұғыр, мызғымас мақсат дегеннің бәрі адамды кемелдендіретін дүниелер болса керек. Бүгінде жалпақ жатқан исі қазақтың ардақты перзентіне айналған Бейсен Құранбек – осы аталған асыл құндылықтарды құнттаған, бойындағы табиғат дарытқан дарынды қастерлеген азамат. Сондықтан да оның еңсесі биік. Ол ақжарқын да ақкөңіл жігіт. Отбасында қазақы тәрбие бойынша ата-әжесінің қолында өскен. Сондықтан да көнекөз қарттардың ғибратты ғұмырынан бойға дарытқан қасиеті баршылық. Адамды хансың бар, қарасың ба деп ажыратып жатпайды. Шенді-шекпендісін де, қарапайым жанын да алаламай сыйласып, бәрімен ақжарқын әңгіме өрбітеді. Мұның бәрі – өзі «анам» деп атап кеткен әжесінің тәрбиесінің жемісі. Абыз ананың ақ батасымен көктеген талантты журналист сондықтан да сырбаз мінездің иесі. Сол ішкі саясат басқармасын басқарып тұрған кезде, сапарлап Астана қаласына баратынбыз. Сонда Бейсен құр- меттеп күтіп алып, сән салонына ертіп апарып, жерлес әпкесіне азаматтық көмегін көрсететін. Одан кенде болған Бейсен жоқ. Арамыздағы алтын жіптей сыйластық ширай-ширай берік бола түскен. Бүгінде інім әрі балам секілді қабылдайтыным да жасырын емес.

Иә, нәсілі асыл азамат деп Бейсен Құранбекті айтатыным ақиқат. Жалпы, адам баласының бойындағы адамгершілік қасиетке отбасында, өскен ортасында, достарының арасында алған тәрбие әсер етеді. Бұл жағынан алғанда Бейсеннің текті болмысына осы ошақтың үш тағанындай үш тәрбие негізі алтын арқау болған деп ойлаймын. Бейсен тәжірибесі толысып, алыс пен жақынды сұңқардай қырағылықпен еркін шолып, кемеліне келген шағында «Жетісу» телеарнасының директоры болып қайта келді. Келе сала жас мамандардың жағдайын жасап, оларға пәтер алып беруге, өңірдегі қоғамдық шаралардың ұйытқысы болуға бір тұлғадай білек түре араласып кетті. Мен де бұл тұрғыда журналистердің баспаналы болуына, әлеуметтік-тұрмыстық мәселелерінің оң шешім табуына өз септігімді тигізгенім жасырын емес. Мұның бәрі төртінші билік саналатын журналистиканың жандануы жолында жасаған азаматтық борышымыз. Ал, өңір журналистикасының жандануына негіз болып жүрген Бейсенді қай қырынан алсақ да, оның еңбегі ел алдында елеулі.

Алып та анадан туады дейді дана қазақ. Сол айтылғандай, қарт анасының ақылымен іс тындыратын Бейсекең, бір тал көшет ексе де әжесімен мәслихат құрып барып егеді. Үй тұрғызса да ананың ақ батасын алып барып іргетасын көтереді. Бұл тектілік пен бекзаттық деп білемін. Бүгінде еліміздің әр қиырында әдебиет пен мәдениет, журналистика саласында танылған талантты азаматтарды жанына топтастырып, «Жетісу» телеарнасына қызметке алды. Оған қоса «Қарекет» ток-шоуын жүргізуге де сол орынбасарлары мен әріптестерін тартты. Мұның өзі азаматтың қарапайымдылығын әрі кеңжүректілігін танытар дүние. Осындай сан қырын айшықтап айта берсең, Бейсен Құранбектің қазақ журналистикасының жұлдызын жағуға туған перзенттігін айғақтайсың… Ол нағыз бағы жанған азамат! Мен үшін алтын асықтай ардақты іні!

Досан ҚЫЗАЙБЕКҰЛЫ,

Алматы облыстық «Жетісу» телеарнасы директорының орынбасары:

– Мына заманда:«Халыққа қызмет етуіміз керек»,– деген сөзді шын ықыласымен айтқан адамды соңғы рет қашан көрдіңіз? Ол– телевизия экранынан ғана емес, өмірде де жан-жағына шапағатын тигізіп, мұқтаж жанды демеп жүрген азамат.

Бейсекеңмен (Бейсен Құранбек) бірге бір терінің пұшпағын илеп жүргеніме биыл бес жыл болыпты. Екеуіміздің жолымыз 2014 жылы «Айтуға оңай» ток-шоуына продюсер болып келгенімде тоғысты. Содан бері біргеміз. Осы аралықта Бейсекеңді әр қырынан таныдық. Әдетте жұрт Бейсен Құранбек деген есімді телевизиямен байланыстырады. Ол дұрыс. Оның болмыс- бітімін экраннан көрген Бейсенмен пайымдайды. Эфирде Бейсекең бай- салды, мейрімді, жанашыр. Сөзі нық, қажет болса беретін ақыл кеңесі де жетіп артылады. Жасандылығы жоқ. Бір сөзбен айтқанда, тележурналистиканың нағыз майталманы. Ал күнделікті өмірде ше? Күнделікті өмірде де сол Бейсен. Жүрегі кең, ер азаматқа сай мінезі бар, сабырлы . Бойындағы ерекше қасиетінің бірі – жомарттығы, жанашырлығы. Әдетте адам баласы алдымен жеке басының қамын ойлайды, өзінен артылып жатса ғана өзгені жарылқайды. Бейсекең болса «өзіме ғана емес, өзгеге де болсын» деген ұстанымынан ауытқыған емес. Басқасын айтпағанда «Айтуға оңайдан» бастап «Қарекетке» жалғасқан алты жылдың ішінде Бейсекең бағдарлама ұжымымен бірлесіп қаншама адамның көз жасын құрғатты. Қаншасына материалдық, моральдық жәрдем көрсетті. Хабарына жылап келіп, күліп шыққан кейіпкерге қарап жаны ләззатқа бөленді. Міне, бұл Бейсен Құранбектің болмысындағы сегіз қырының бірі ғана.

Ерлан ҰШАҚБАЕВ,

Алматы облысы өңірлік коммуникациялар қызметінің басшысы:

– 2005-2006 жылдың жанға жайлы шуақты күнінің бірінде мектеп табалдырығынан енді түлеп ұшып, студент атанған кез болатын. Сол жылдары «Жетісу» телеарнасына Бейсен Құранбек директор болып тағайындалды. Білікті басшы редакцияның жұмысын ілгерлету мақсатында талантты, телевидение саласына қызығушылық танытатын, видео түсірілімдерімен айналысып жүрген азаматтарды іздеп І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетіне келді. Сол кезде оқу ордасын басқарып отырған ректорымыз бірнеше білімгерлердің есімін атаған. Онда менің де атым аталғанына әлі күнге дейін қуанамын. Бұл келісінде менің бір ролигімді көріп ұнатқан болатын. Алғашқы таныстық бізді ағалы-інідей бауырластырып жіберді. Тәжірибелі журналисттен көп жайды көңілге түйдім. Бейсен Құранбектің жассынбай, жатсынбай менімен болған қарым-қатынасы менің телевидения саласына қызығушылығымды одан сайын арт-тырды десем қателеспеймін.

Бейсен Абайұлы – сегіз қырлы, бір сырлы жан. Өзінің еңбекқорлығы, табандылығы, ерекше жігерімен бізге үлгі. Кез-келген ақпараттың немесе мәселенің ақ-қарасын анықтап, оның дұрыс не бұрыс екеніне көз жеткізбейінше тыным таппайтын. Берген білімінің арқасында бірнеше білімгер тың идеяларды жүзеге асырып қана қоймай бүгінде білікті басшыға айналды.

Ол көп адам біле білмейтін спорттың түрі «Айкидомен» айналысады. Айналысып қана қоймай жаттықтырушы да болды. Жүзінен шуақ, әр сөзінен жылылық төгіліп тұратын ағамыздың тағы бір қасиеті – қолынан жазу келетін, ізденгіш жас журналисттердің нағыз қамқоршысы. Тоқетері, ол кісінің әр айтқан сөзінің өзінен өмірлік сабақ алуға болады.

Марат ТОҚАШБАЙ,

«Президент және халық» газетінің бас редакторы:

– Бейсеннің мінезі қарапайым. Көкірек көтеру, танымал болды екем деп аспансайбақтану онда жоқ. Бағдарламада көтерілген тақырыпты шеберлікпен аша алады. Түсірілім кезінде түрлі қиын сәттен тапқырлықпен шығып кете береді. Эфирде өзіндік аурасы, көркем қалпы, жағымды дауысы, маскасыз жылы жүзімен көрерменін баурап алады.

Бейсен үлкен шаһарда емес, Талдықорған қаласында тұрады. Бала-шағалы, қолында 90-ға келген қарт анасы бар. Келін екеуінің үйдегі басшылыққа алған қағидалары берік отбасын құрудың ғажайып ережесіндей екенін жұртшылық жақсы біледі.

Бейсен апта сайын Алматыға шапқылап екі күнде «Айтуға оңайдың» 6-8 түсірілімін жүргізіп, қатты шаршағанына қарамастан кештетіп Талдықорғанына, отбасына тартып отырды. Міне, менің інім, шәкіртім, әріптесім осындай.

Серік ӘБІКЕНҰЛЫ,

журналист, жазушы:

– Бейсекеңді 2000 жылы «Информбюрода» тілші болған кезінен білемін. Бұрынырақта аудандық «Кербұлақ жұлдызына» шығатын шағын дүниелер арқылы бір-бірімізді сырттай таныдық. Жүздестік, тілдестік. Содан бері сыйласып келеміз. Баурайында не бір дүлділ туған алып Күреңбел тауы екеуміздің бабаларымызға тал бесік те, жер бесік те болған. Сол күміс сақалды қарттардың кей мінезін Бейсекеңнің бойынан көргендей боламын. Қызметіне емес, қасиетіне қарай сыйласатын мінезі бар, турасын айтамын деп туғанына жақпай қалатын кезі көп. Іші шерден өртеніп бара жатса да тісі сынғанша тістеніп сыр шашпайтын, мұңын күлкімен көміп тастайтын, жан алқымға тірелсе жолдасын жауға тастамайтын өжет. Рафаэль Ниязбековте

«…Аршын төс ару алдырсам,

Кеудесінде сәуле жандырсам

Азамат қайта туар ма?…» – деген жолдар бар еді. Пендесі көп, азаматы аз дәуірде ақын микроскоппен іздеп жүрген азамат осы Бейсекең бе? – деп ойлаймын кейде. Жүзді алқымдаған қарт анасының қамын ойлап, Астанадағы талай қызметтен бас тартуының өзі мінезінен көп хабар берсе керек-ті. Ананың ақ батасын қандай атақ, «Алғыс хат» алмастыра алсын! Қазақстандағы ең танымал тележүргізуші, атақ қуаласа талай биікке жетер де еді, тек «Адамгершілігім жұтаң тарта ма?» – деп тартынады. Қошемет пен мадаққа малынып жүріп адамгершілік деген ұғымды жадтан шығармаған адамның жаны таза.

ҚЫСҚА-НҰСҚА:

– Бақыттың мәні неде?

– Естің түзулігінде, деннің саулығында, жақындардың амандығында, елдің бірлігінде, жердің бүтіндігінде.

– Бала күнгі арманыңыз?

– Марадона сияқты мықты футболшы болу.

– Ал қазір нені армандайсыз?

– Футболдан Қазақстан құрамасының әлем чемпионы болуын көру.

– Сіз үшін ең қасиетті ұғым?

– Адам.

– Нағыз дос қандай болады?

– Қандай жағдай болса да қасыңнан табылады.

– Өмірлік ұстанымыңыз?

– Адам болу.

– Сіз үшін не нәрсе айтуға оңай?

– Ешнәрсе.

– Адалдық, шындық және қайсарлықты не байланыстырады?

– Соңғы рет осы үшеуін елдің жерге деген махаббаты байланыстырғанын көрдім.

– Сіз халыққа ұсынған бағдарламалар көздеген үдеден шықты ма?

– Бәрі бірдей емес.

– Сіз үшін бұл ғұмырдың жетістігі не?

– Бастың амандығы, бауырдың бүтіндігі.

– Елдің өркендеуі үшін біздің қоғам қандай қарекет жасауы қажет?

– Ахмет Байтұрсұнов айтқан «үш керектің» жолында ерінбей еңбектену қажет.

– Ұлағатты ұрпақ өсірудің ұтымды жолы қандай?

– Сөзбен емес, нақты іспен үлгі болу.

– Сіз кімсіз?

– Қазақтың жігітімін.

– Әттеген-ай, деген сәттеріңіз болды ма?

– Өте көп.

– Спортпен айналысасыз. Оның сіз үшін қаншалықты маңызы бар?

– Миды артық ойдан тазалап, денені қалыпта ұстауға пайдалы.

Ілескен ӘЛБАТЫРҰЛЫ,

Талдықорған қаласы.

Бөлісу
Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on VK