«Қай кезде де баспа ісінің бұқаралық ақпарат құралдарының дамуына қосатын үлесі зор. Ал, баспа дегеніміз – кітап, газет, журнал, плакат сынды сан алуан өнім түрін шығаратын кәсіпорын. Сондықтан да баспа мен басылымды бір-бірінен бөле қарауға болмайды. Дейтұрғанмен күн өткен сайын бұл салаға билік тарапынан көңіл бөлінуден қалып барады. Міне, бұл басылымды да, оны шығарып отырған баспаны да дағдарысқа ұшыратуда», – дейді аталған саланың мамандары.

Айтса айтқандай, қазір «Қай елдің баспасөзі мықты болса, сол елдің өзі де мықты» деген Алаш арысы Міржақып Дулатовтың дана тұжырымын естен шығарып алғандаймыз. Ұзақ уақыттан бері аймақтардағы халықтың көзі, құлағы, һәм тілі болып келген аудандық, қалалық басылымдар құрдымға кетудің аз-ақ алдында тұр. Оларға үкіметтен бөлінетін мардымсыз қаражат тендер деген теңсіздікке түсіп, құнсыз құлдырап, тістегеннің аузында, ұстағанның қолында кетуде. Осыған байланысты, біз Талдықорған қаласындағы «Офсет» баспаханасының директоры, белгілі баспагер Бақберген Түкібаевқа жолығып, көкейде жүрген көп сауалдың біразына жауап алып қайтқан едік.

– Құрметті Бақберген Сүйінбайұлы, алдымен өз қызметіңіз және өзіңіз басқарып отырған «Офсет» баспаханасының жұмысы туралы тоқталып өтсеңіз?

– Мен баспада қызметте болғаныма 30 жылға жуықтады. Жалпы жұртқа мәлім, баспаханасыз басылымдардың жарық көруі мүмкін емес. «Офсет» баспасы «Алматы-Болашақ» АҚ-ның Талдықорғандағы негізгі филиалы, әрі аймақтағы баспа өнімдерін шығаратын жалғыз кәсіпорын. Осыдан 20 жыл бұрын Талдықорған қаласы облыс орталығы мәртебесін қайта алды. Сол  кездегі облыс әкімі Шалбай Құлмахановтың ұсынысымен «Офсет» баспасын  Талдықорғанға көшірдік. Содан бері шаһарда тоқтаусыз жұмыс жасап келеді. Бүгінде мұндағы басуға арналған барлық құрылғылар заман талабына сай озық үлгідегі Бельгия, Индия, Германия  сынды дамыған елдерден сатып алынған. Баспамызда аймақтағы бір ғасырдан астам тарихы бар облыстық «Жетісу», «Огни Алатау» газеттері, «Алатау»  және қалалық «Талдықорған» газеті, сондай-ақ  басқа да аудан, қала басылымдары басылады. Мұнан сырт ақын-жазушылар мен өзге де азаматтардың сұранысына сай кітап, журналдар жарық көріп, түрлі-түсті үнпарақтар дайындалатындықтан, баспамыздың барлық қажеттілікті қанағаттандыруға мүмкіндігі бар.

– Енді бір-бірінен бөле қарауға болмайтын баспа мен аймақтағы басылымдардың  бүгінгі тыныс-тіршілігі жайында не айтасыз?

– Шынында «Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымас» демекші, баспа мен басылымды бір-бірінен бөле қарауға болмайды. Бұлар ақпарат саласының ажырамас бөлігі. Жасырары жоқ соңғы жылдары аймақта  идеологияға көңіл бөлінуден қалды. Соның кесірінен бұқаралық ақпарат құралдарына айтарлықтай қолдау көрсетілмей келеді. Мәселен, бұрын барлық басылымдарға жазылу жұмысы үнемі күн тәртібінен түспейтін. Соның нәтижесінде бір тұстары облыстық «Жетісу» және «Огни Алатау» газеттері 50-55 мың, «Алатау» газеті 22 мың,  қалалық «Талдықорған» газеті 12 мың таралыммен басылған. Ол кезде әр басылымға бағытталған қаражат та дер кезінде бөлініп, барлық жұмыс өз деңгейінде жүріп жататын. Қазіргі кезде қаражатты тендер деген теңсіздікке бағындырып қойғандықтан аймақтық басылымдардың жағдайы өте қиын. Мысалға, бүгінде бір газетке бөлінген қаражатқа бірнеше компания таласып, олар бірінен бірі төмен баға ұсынып, соңында біреуі ұтып алады. Ол не газет шығаруға, не журналистердің жалақысын төлеуге толық жетпейді. Бұл баспаға да үлкен әсер етеді. Өйткені, басылымдар басу ақысын төлей алмаса баспа дағдарысқа ұшырайды деген сөз. Оның үстіне биыл қымбатшылық орнады. Жазға салым жанармай қымбаттап еді, енді азық-түлікке дейін барлық заттың құны шарықтап кетті. Сонда да біз қағаз, бояудың қымбаттауына қарамастан газет басу ақысын бұрынғы бағада ұстап тұрмыз. Қазіргі уақытта өңірдегі аудандық, қалалық газеттер жабылуға жақын. Неге? Әкімдіктердің бұрынғыдай олармен шаруасы жоқ. Басылымдар өздеріне тиісті қаражатты да уақытылы ала алмайды. Өңірдегі кейбір газеттер баспа ақысын төлеуді айтпағанда қызметшілерінің айлығын тауып бере алмай ділгіріп жүр. Сол қаражаттың тапшылығынан баспамыз бұрын 50-60 адамды жұмыспен қамтып келсе, қазір олардың саны 30 адамға дейін қысқарды. Осының барлығы БАҚ саласындағы оңтайлы шешімді күтіп тұрған күрделі мәселе.

– Өткен жылдан бері әлемді шарпыған індетке байланысты елде карантиндік қатаң шектеу шаралары жарияланды. Бұл жалпы БАҚ саласына қалай әсер етті?

– Індет тек БАҚ саласына ғана емес, барлық жұмыс орындарына өз әсерін тигізді. Небір білімді де білікті азаматтар өмірден озды. Ал, ақпарат саласының өкілдері дәрігерлермен, құқық қорғау саласының мамандарымен қатар күн, түн демей шынайы ақпарат алып, халыққа жеткізу үшін, сақтық шараларын ұстанып елдің алдында жүрді. Сол себепті газет шығару жұмысы да еш тоқтаған жоқ. Сонда да журналистер мен баспахана мамандарының еңбегі ескерусіз қалды. Ол кезде басқа мекеменің қызметкерлері үстемеақы алып, арнайы марапатталып жатқанда, «Арқалағаны – алтын, жегені – жантақ» журналистер одан да құр алақан қалды. Тағы бір айта кетер жайт, жылына бір келетін  БАҚ өкілдерінің кәсіби мерекесінде жергілікті әкімдер бірқатар журналистерге тиісті сый-сияпат жасаған болады. Бірақ, баспа қызметкерлері ұмыт қала береді. Басшылар осыған дейін бір де бір баспагерді шақырып марапаттаған емес. Бұл мен марапат алмадым деген сөз емес, бәрі де көңіл ғой. Адамның еңбегі бағаланса, мерейін тасытып өсіретін де, төмендетіп өшіретін де көңіл.

– Алдымызда БАҚ саласындағы қызметкерлердің кәсіби мерекесі келе жатыр. Осыған байланысты әріптестеріңізге қандай ізгі тілегіңізді жеткізер едіңіз?

– Енді бұл мереке жалпы БАҚ өкілдерімен қатар бір бағытта селбесіп жұмыс жасап жатқан баспахана қызметкерлеріне де ортақ деп ойлаймын. Осыған байланысты халықты түрлі ақпараттармен қамтып, жаңалықтарға жаршы болып жүрген барлық журналистер қауымын мерейлі мерекесімен құттықтаймын. Олардың күндеріне көңілділік, отбасына амандық, қызметтеріне толағай табыс  тілеймін! Бастысы еліміз аман, жеріміз тыныш, Тәуелсіздігіміз мәңгілік болғай!

Әңгімеңізге рақмет!                                        Сұхбаттасқан Айдын КӘЛІМХАН.

Бөлісу
Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on VK