Жасырары жоқ бүгінде еліміздің басқа да салаларымен қатар жоғары оқу орындарындағы сыбайлас жемқорлыққа жол беру ісі еш тиылмай келеді. Нақтырақ айтқанда, студенттердің дипломдық жұмыстарын жазу кейбіреулердің табыс көзіне айналған. Мәселен, таяуда тексерушілер елдегі 80-нен астам сайтта «тапсырысқа дипломдық жұмыс жазамын» деген хабарландыруды анықтаған. «Жасырын сатып алушылар» жарнамадағы көрсетілген нөмерлерге хабарласып, магистрлік жұмысты 100-300 мың теңгеге 5 күннің ішінде жазып алуға болатындығын ұққан.

Бұл туралы Талдықорғандағы І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінде «Жалған диплом – жемқорлыққы жол ашады» тақырыбында өткен диалогтық кездесу алаңында айтылды.Шараны Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Алматы облысы бойынша департаменті ұйымдастырған. Оған бірқатар облыстық басқарма басшылары, студенттер, жас мамандар, профессорлық-педагогтық құрам,  колледж директорлары, «Атамекен» Өңірлік кәсіпкерлер палатасының өкілдері, қоғам белсенділері, арнайы мониторинг тобының мүшелері қатысып, БАҚ өкілдері шақырылды.

Жиналған қауым алдында сөз алған департамент басшысы Серікбай Нұрғисаев:  Жасалған мониторингте көрсетілгендей, қазіргі уақытта «жалған дипломдарды» алу және дипломдық, магистрлік, кандидаттық жұмыстарды «тапсырысқа» жазу жалғасып, елімізде қалыптасқан құбылыс болып отыр. Мұндай бөгде адамның  ғылыми еңбегін пайдалану және оны сату – қолданыстағы заңнамаға қайшы. Айта кететін болсақ, бұл сала бақылаусыз сондай-ақ ешқандай статистика жүргізілмейді және заңнамалық деңгейде осы қызметті реттеу бойынша қандай да бір нормативтік құқықтық актілер көзделмеген. Тексеру  барысында, манандар медицина мен гуманитарлық саласындағы жоғары білім туралы құжаттарды 150 мың теңгеден бастап сатып алуға болатынына да көз жеткізген. Сондықтан оған қатаң шаралар қолданылуы тиіс» – деді .

Диалогтық талқыда сыбайлас жемқорлыққа қарсы ұлттық бюроның Алматы облысы бойынша департаментінің басшысы Данияр Тұрғанбаев, І. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінің ректоры Қуат Баймырзаев, «Жетісу – адалдық алаңы» жобалық кеңсесінің жетекшісі Аманжол Жазықбаевтар ортақ ой бөлісті.

Басқосудың соңында Серікбай Өрікбайұлы атқарылған жұмыстардың қорытындысы бойынша департамент тарапынан бірқатар ұсыныстар берді.

«Біріншіден, Қазақстанда барлық ғылыми жұмыстардың бірыңғай базасын құру қажет. Ғылыми жұмысты антиплагиатқа ресми түрде тексергеннен кейін еркін қол жеткізу және PDF форматында жүктеу мүмкіндігімен болу қажет. Ал материалдарды тексеруге мүмкіндік беретін Отандық бірыңғай антиплагиат бағдарламасы жасалуы тиіс. Дипломдық жұмыстарды антиплагиатқа тексеру жөніндегі функцияларды жоғары оқу орындарының өзі емес, білім беру саласындағы уәкілетті органдарда болғаны жөн.

Екіншіден, дамыған елдерде басқа біреудің рефератын, курстық немесе дипломдық жұмыстар мен диссертацияларды ұсыну және пайдалану студентті оқудан шығаруға әкеп соғады.

Қазақстанда осы қызметтің жарнамасына заңнамалық деңгейде тыйым салу мүмкіндігін қарастыру қажет. Сонымен қатар, ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде осындай жарнамалық хабарландыруларды жариялау үшін тиісті норма қарастырылуы қажет.Мысалы, 2018 жылдың қазан айында Ресейдің Мемлекеттік Думасы ғылыми жұмыстарды жазу қызметтерін жарнамалауға тыйым салатын заңды қабылдады. Жаңа заңға сәйкес, білім беру қызметі мен ғылым саласындағы аттестаттауға байланысты бітіру біліктілік жұмыстары мен басқа да жұмыстарды дайындау және жазу бойынша қызметтерді жарнамалауға болмайды. Мұндай құқық бұзушылыққа заңды тұлғалар үшін 50 мың,  жеке тұлғалар үшін 2,5 мың рубльге дейін айыппұл салынады.

Үшінші, жоғары оқу орындарында дипломдық жұмыстарды жазудың орнына жеке ғылыми-инновациялық жобаларды дайындау мен қорғауды енгізуді ұсынылды. Олар жаңа технологияларды, идеяларды және гуманитарлық, сондай-ақ техникалық және медициналық бағыттар бойынша ғылыми процестерді анықтауға бағытталатын болады», — деп қорытындылады сөзін департамент басшысы.

Бөлісу
Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on VK