Jas a'debi'ets'iler ju'zdesti

415
Foto Ai'gu'l Smag'ulova

Taldyqorg'anda «Jetisy' ko'ktemi» atty tun'g'ys' jas a'debi'ets'iler fory'my o'tti. S'arag'a elimizdin' a'r ai'mag'ynan 40-qa jy'yq qalamger qatysyp, olar jer jannaty Jetisy'dyn' nag'yz a'n men jyrdyn' mekeni ekenine ko'z jetkizip qai'tty. Eki ku'nge jalg'asqan tyn' bastama Elbasy N.A'.Nazarbaevtyn' «Bolas'aqqa bag'dar: ry'hani' jan'g'yry'» maqalasy ai'asynda qolg'a alyng'an. Fory'mdy Almaty oblysy a'kimdiginin' jan-jaqty qolday'ynda oblystyq tilderdi damyty' basqarmasy men Qazaqstan Jazy's'ylar Odag'ynyn' o'n'irlik fi'li'aly ui'ymdastyrg'an.

S'aranyn' basty maqsaty – memlekettik tildin' qoldanys ai'asyn ken'ei'tip, qog'amdyq sanany ornyqtyry'. Jetisy' jerindegi jas aqyn-jazy's'ylardy bir arnag'a tog'ystyryp, kemeldi a'debi' orta qalyptastyry'. Sondai'-aq, jastardyn' azamattyq ja'ne patri'ottyq a'ley'etin damyty'.

Alg'as'qy qadamyn qasi'etti Qarasai' ay'danynan bastag'an jas qalam i'eleri ondag'y ki'eli oryndar men murajai'lardy aralap, tari'hi' ja'digerlermen tanysty. Sol ku'nnin' ekins'i jartysynda olar Kerbulaq ay'danyndag'y a'i'gili S'.Y'a'li'hanovtyn' zi'ratyna baryp g'alym ry'hyna tag'zym etip, quran bag'ys'tady. Osydan son' oblys ortalyg'y Taldyqorg'ang'a taban tiregen s'ai'yrlar Qaratal jag'alay'ynda jyr tolg'ap, s'ahar jurtyna ko'terin'ki ko'n'il ku'i' syi'lady.

Foto Ai'dar Karbozuly

Fory'mnyn' ekins'i ku'n ta'rtibindegi bag'darlama boi'yns'a qaladag'y jyr abyzy Su'i'inbai' men aqyn Muqag'ali' Maqataevtyn' eskertkis'ine gu'l s'oqtaryn qoi'y'dan bastalg'an a'debi' s'ara «Saltanat» sarai'ynda qorytyndylandy. Oblys a'kiminin' orynbasary Jaqsylyq Omardyn' to'rag'alyg'ymen o'tken ju'zdesy'de Qazaqstan Jazy's'ylar Odag'ynyn' to'rag'asy Ulyqbek Esda'y'letov: «El erten'i jastar. Biz jastarg'a u'lken senim artamyz. Sebebi, olardyn' qai' janrda bolsyn ai'tary da, jazary da ko'p. Osy arqyly qazaq a'debi'eti ko'ptegen jas daryn i'elerimen tolyg'ary haq. Sondyqtan buryndy son'dy bolmag'an bul s'aranyn' ma'ni de man'yzy da zor» -dedi.  So'z son'ynda Ulyqbek Orazbai'uly  qarymdy qalamgerligimen tanyla bastag'an 8 jasqa Jazy's'ylar Odag'ynyn' mu's'elik bi'letin tabys etti. S'ara barysynda oblystyq tilderdi damyty' basqarmasy jari'alag'an Almaty oblysy a'kiminin' proza ja'ne poezi'a janry boi'yns'a «Aq qay'yrsyn» a'debi' syi'lyg'ynyn' jen'impazdary marapattalyp, «Ry'h» bai'qay'y boi'yns'a jaryq ko'rgen kitaptardyn' tusay'y kesildi. Atap ai'tsaq, bai'qay'dyn' proza janry boi'yns'a bas ju'ldesin Qanat A'bilqai'yr ens'ilese, poezi'a salasynda Sag'ynys' Namazs'amova  top  jaryp 300 myn' ten'ge qarjylai' syi'aqyg'a i'e boldy. Sag'ynys'tyn' ju'ldeli jyrymen sizder de tanysa otyryn'yzdar qurmetti oqyrman qay'ym.

Atamyz — Altai', Anamyz — Dala,
Qol ti'megen-di jag'amyzg'a da,
Temirdi tu'i'ip, Ta'n'irdi su'i'ip
o'tkergen ku'nnin' ba'ri «an'yz» g'ana.

Su'i'sinip si'pap jylqynyn' jalyn,
Jay'ynger qylg'an jurtynyn' ba'rin,
Jorytqan kes'e Ku'nnin' tu'bine
Umytpa, du'ni'e, tu'rkinin' baryn.

Ta'n'iri ko'kte alqalap turyp,
Ai'dai' ju'zinen Ar tarap turyp,
Jarty g'alamdy jay'lag'an babam,
S'artaraptarda saltanat quryp.

Asqaqtyq ry'xyn y'ystap ty'g'an
Tay'lardy ko'rdim Ty' ustap turg'an,
Jay'lardy ko'rdim jer qus'yp jatqan,
Balbaldy ko'rdim tynystap turg'an.

Terbetken talai' Turan dalany
Qulag'yma kep qyrandar a'ni —
Altynemelden asyp jatqanda
Alty ju'z uldyn'* urandag'any.

Bilegi myg'ym, ju'regi bekem,
Qans'a ulyn' sende tu'ledi eken,
Qanmenen birge qasi'et sin'gen,
Qai'ran da bizdin' ki'eli meken!

Ba'rin de ko'rdin', ba'rin de kes'tin',
Da'y'iri ju'rmei' aqyl-ken'estin',
Adam-Qudai'lar arqyrap s'yg'yp,
Tildese de almai' Ta'n'irmen es'kim,
Tynys'yn tu'zdin' ala qas'qanda,
Ku'lli a'lem mi'dai' aralasqanda,
Qara tu's s'yg'ady eken g'oi', du'ni'e-ai',
Aq penen qyzyl jag'alasqanda.

Alasapyranda, arpalystarda
jas jolbarys pen qart arystang'a
kezengen myltyq ko'milip jatyr
ko'len'keler men qaltarystarda.

Jeti qabat jerge, jeti qat ko'kke
jasyrsaq ry'xyn taba almas dep pe?!
Jeti qat ko'kten qona almas dep pe?!
Jeti qabat jerden oralmas dep pe?!

Ry'xym — qalyn' qorymym ba eken?!
Qobyzym tartqan qon'yr u'n be eken?!
Joq izdei'tug'yn joryg'ym ba eken?!
O'zegin tapqan o'mirim be eken?!

 

Oralyp ry'xym, jan'g'yryp kelem,
Daq qylyp emes, tan' qylyp kelem.
Jan'g'yry' degen — myn' mezetterdin'
tu'i'isken tusy ma'n'gilikpenen.

Y'aqyt endi bag'alatady,
Baq bolyp qonyp Dalag'a tag'y,
Ku'n basty adam sa'y'lesin s'as'yp
ku'limdep sonda bara jatady.

Ku'n basty adam — ta'n'irqutymdy
tu'gendei' bilsem janym bu'tin-di.
Du'rlikken du'ni'e du'rmegindegi
jan'g'yry' — menin' jaryg'ym syndy.

Qaqym joq menin' tui'yqtaly'g'a,
Qaqym joq menin' sui'yqtaly'g'a
Ry'x dei'tug'yn peris'telerim
otyrg'an kezde i'yqtarymda.

 

Bo'lisy'
Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on VK