2018 jylg'y 1 qan'tardan bastap atay'ly a'ley'mettik ko'mektin' jan'a formaty engizildi.  «Na'ti'jeli jumyspen qamty'dy  ja'ne jappai' ka'sipkerlikti damyty'dyn'  2017-2021 jyldarg'a arnalg'an» bag'darlamasy  negizinde qolg'a alyng'an
jan'a formattag'y atay'ly a'ley'mettik ko'mektin'  o'zges'eligi nede degen suraq  ty'yndai'dy.  Bul jerdegi  basty  ai'yrmas'ylyq- ol turmysy to'men azamattarg'a nemese otbasylarg'a ko'rsetiletin qolday'dyn' u's' tu'rin bir paketpen usyny' bolyp tabylady.

«Taldyqorg'an qalasy a'kimdiginin' Jumyspen qamty' ortalyg'ynyn'» bo'lim bass'ysy Gu'lmi'ra Esjanovanyn' ai'ty'yns'a,  jan'a formattag'y atay'ly a'ley'mettik ko'mek az qamtylg'an otbasylardy nemese azamattardy kedei'lik s'eginen  s'yg'ary'g'a bag'yttalg'an kes'endi qolday'dan turady.
 Endi osy jerde  bul  atay'ly a'ley'mettik ko'mek kimderge tag'ai'yndalady?-degen zan'dy  suraq ko'kei'ge oralady.

Jan'a formattag'y atay'ly a'ley'mettik ko'mek tabysy en' to'mengi ku'nko'ris den'gei'inin' 50 %-ynan to'men otbasylarg'a nemese azamattarg'a s'artsyz nemese s'artty aqs'alai' ko'mek tu'rinde tag'ai'yndalady.

 Ma'selen, s'artsyz atay'ly a'ley'mettik ko'mek quramynda en'bekke jaramsyz mu's'eleri bar otbasylarg'a nemese en'bekke jaramdy mu's'eleri jumyspen qamty' s'aralaryna belgili bir sebeptermen qatysa almai'tyn az qamtylg'an otbasylarg'a beriledi.
Mundai' az qamtylg'an otbasylarg'a atay'ly a'ley'mettik ko'mek qandai' da bir s'artsyz toqsan sai'yn tag'ai'yndalyp, ai' sai'yn to'lenedi.

 Al s'artty atay'ly a'ley'mettik ko'mek quramynda en'bekke qabiletti mu's'eleri bar az qamtylg'an otbasylarg'a nemese en'bekke jaramdy az qamtylg'an azamattarg'a usynylady. Bul orai'da qoi'ylatyn talap jumyspen qamty'dyn' belsendi s'aralaryna olardyn' mindetti tu'rde qatysy'y.
Osy maqsatta, a'ley'mettik qyzmetter men qyzmet aly's'ylar arasynda a'ley'mettik kelisims'art jasalady. A'ley'mettik kelisims'artqa qol qoi'a otyryp, taraptar o'zara mindetter alady: a'ley'mettik qyzmetter – jumyspen qamty'g'a ja'rdemdesy'ge ku's' saly'g'a ja'ne to'lemderdi to'ley'ge, al otbasynyn' en'bekke qabiletti mu's'eleri – otbasyn az qamtylg'an top quramynan s'yg'ary'g'a bag'yttalg'an a'ley'mettik bei'imdey' men jumyspen qamty'g'a ja'rdemdesy' s'aralaryna adal qatysy'g'a mindettenedi.
Az qamtylg'an otbasynyn' en'bekke qabiletti mu's'eleri bag'darlama s'en'berinde memleket esebinen oqy'g'a jiberiledi, jastar ta'jiri'besine, a'ley'mettik jumys oryndaryna ja'ne qog'amdyq jumystarg'a ornalasy'g'a mu'mkindik alady. Osy turg'ydan alg'anda, jeke isin as'y'g'a nemese bi'znesin ken'ei'ty'ge  nesi'e beriledi.
Az qamtylg'an otbasynyn' 18 jasqa tolg'an en'bekke qabiletti mu's'eleri o'zderine a'ley'mettik kelisims'artta ju'ktelgen mindetterdi oryndamag'an jag'dai'da ja'rdemaqy mo'ls'erin qysqarty' tetigi qarastyrylg'an.  Birins'i jag'dai'da, otbasynyn' en'bekke qabiletti mu's'elerinin' atay'ly a'ley'mettik ko'megi 50 pai'yzg'a, al qai'talang'an jag'dai'da tolyqtai'  qysqartyly'y mu'mkin.
 Tag'y bir suraq: jan'a formattag'y atay'ly a'ley'mettik ko'mektin' mo'ls'eri qandai' bolady? 
Birins'iden,  en' to'mengi ku'nko'ris den'gei'imen esepteledi.  Qazaqstan Respy'bli'kasy Ulttyq ekonomi'ka mi'ni'strligi Stati'sti'ka komi'tetinin' esebine sa'i'kes, Almaty oblysy boi'yns'a orta eseppen halyqtyn' jan basyna s'aqqandag'y en' to'mengi ku'nko'ris den'gei'inin' mo'ls'eri 2017 jyldyn' 4-toqsanynda 24694 ten'geni bolyp belgilendi.

 Osyg'an sa'i'kes, 2018 jyldyn' 1-toqsanyna kedei'lik s'egi 12347 ten'geni (bul 24694ten'genin' 50 pai'yzdyq mo'ls'erlemesi)  qurady.

Ekins'iden, atay'ly a'ley'mettik ko'mekti tag'ai'ynday' u's'in qoldanylatyn kedei'lik s'eginin' mo'ls'eri 40 %-dan 50 %-g'a dei'in ulg'ai'tyldy. Mysaly, turmysy to'men otbasy 5 adamnan turady delik, onyn' 1 mu's'esi jumys istei'di ja'ne 24 459 ten'ge tabys tabady; 1 mu's'esi 3 jasqa dei'ingi balag'a ku'timimen otyr ja'ne jumys istemei'di, sondai'-aq u's' ka'meletke tolmag'an balasy bar. O'tken jyly otbasyg'a to'lenetin atay'ly a'ley'mettik ko'mektin' mo'ls'eri 17313 ten'geni, memlekettik balalar ja'rdemaqysy 7148 ten'geni qurady. Otbasynyn' tabys den'gei'i osy qalypta saqtalg'an jag'dai'da, jan'a formattag'y atay'ly a'ley'mettik ko'mektin' mo'ls'eri 30 myn' ten'geni qurai'dy nemese 2017 jylmen salystyrg'anda 20 %-g'a o'sedi.
-Azamattar a'ley'mettik ko'mektin' basqa tu'rlerin aly'g'a quqyly bola ma?
Jan'a formattag'y atay'ly a'ley'mettik ko'mek az qamtamasyz etilgen otbasylarg'a buryn  berilip otyrg'an kelesi u's' a'ley'mettik to'lemdi biriktiredi. Biryn'g'ai' ja'rdemaqy bolyp tabylady:
a) otbasynyn' jan basyna s'aqqandag'y ortas'a tabysy en' to'men ku'nko'ris den'gei'inin' 50%-ynan to'men bolg'an jag'dai'da janui'anyn' a'r mu's'esine beriletin atay'ly a'ley'mettik ko'mek;
b) otbasynyn' jan basyna s'aqqandag'y ortas'a tabysy en' to'men ku'nko'ris den'gei'inen to'men bolg'an jag'dai'da 18 jasqa dei'ingi balalarg'a tag'ai'yndalatyn balalar ja'rdemaqysy, onyn' mo'ls'eri o'tken jyly 1,05 AEK nemese 2383 ten'geni qurady;
v) ka'melettik jasqa tolmag'an to'rt ja'ne odan da ko'p balasy bar otbasylarg'a tabysyna qaramastan beriletin arnai'y memlekettik ja'rdemaqy.

Osylai's'a, jan'a formattag'y atay'ly a'ley'mettik ko'mek atalg'an u's' to'lemnin' ornyna to'lenetin bolady  ja'ne onyn' mo'ls'eri osy u's' to'lemnin' ji'yntyq somasynan artyq bolady.
Taldyqorg'an qalasynyn'  jumyspen qamty' ortalyg'yna osy jan'a jyldyn' basynan beri ja'rdemaqy  tag'ai'yndai' ma'selesi boi'yns'a 772 turg'ynnyn' o'tinis'i qabyldang'an. Onyn' 338-i s'artsyz ko'mek tu'rine, al 434-i s'artty qarjylai'  ko'mek boi'yns'a kelisimge qol qoi'g'an.

Budan bylai', otbasy mu's'eleri ortaq bir g'ana qujattar paketin ji'nap, ony turg'yndardy jumyspen qamty' ortalyg'yna nemese  Erkin, O'tenai' ay'yldyq okry'gtin' a'kimine tapsyrady.  Ol jerlerde turmysy to'men  otbasylaryna arnalg'an  atay'ly a'ley'mettik ko'mekti tag'ai'ynday' boi'yns'a komi'ssi'a qurylg'an.

 Bul jerde  tag'y bir ai'tarlyg'y-en'bekke qabiletti otbasy mu's'eleri memleket tarapynan jumysqa ornalastyry'g'a qatysty ko'rsetilgen ko'mekten bas tartatyn bolsa, 3 jasqa dei'ingi bala ku'timimen u'i'de otyrg'an ana ja'ne ka'melettik jasqa tolmag'an balalardy esepke almag'anda, qalg'an otbasy mu's'elerine  atay'ly a'ley'mettik ko'mek ko'rsetilmei'tin bolady.

Osy memleket tarapynan beriletin ja'rdem, negizinen  azamattardy kedei'lik s'eginen s'yg'y'g'a ko'mektesy'-dei'di mamandar. Ol u's'in ka'siptik bag'dar berilip, jumys taby', oqyty', jeke ka'sibin as'y'g'a mu'mkindik qarastyrylyp otyr.

Bo'lisy'
Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on VK