Jasyrary joq bu'ginde elimizdin' basqa da salalarymen qatar jog'ary oqy' oryndaryndag'y sybai'las jemqorlyqqa jol bery' isi es' ti'ylmai' keledi. Naqtyraq ai'tqanda, sty'dentterdin' di'plomdyq jumystaryn jazy' kei'birey'lerdin' tabys ko'zine ai'nalg'an. Ma'selen, tai'ay'da teksery's'iler eldegi 80-nen astam sai'tta «tapsyrysqa di'plomdyq jumys jazamyn» degen habarlandyry'dy anyqtag'an. «Jasyryn satyp aly's'ylar» jarnamadag'y ko'rsetilgen no'merlerge habarlasyp, magi'strlik jumysty 100-300 myn' ten'gege 5 ku'nnin' is'inde jazyp aly'g'a bolatyndyg'yn uqqan.

Bul ty'raly Taldyqorg'andag'y I. Jansu'girov atyndag'y Jetisy' memlekettik y'ni'versi'tetinde «Jalg'an di'plom – jemqorlyqqy jol as'ady» taqyrybynda o'tken di'alogtyq kezdesy' alan'ynda ai'tyldy.S'arany Qazaqstan Respy'bli'kasy memlekettik qyzmet isteri ja'ne sybai'las jemqorlyqqa qarsy is-qi'myl agenttigi Almaty oblysy boi'yns'a departamenti ui'ymdastyrg'an. Og'an birqatar oblystyq basqarma bass'ylary, sty'dentter, jas mamandar, professorlyq-pedagogtyq quram,  kolledj di'rektorlary, «Atameken» O'n'irlik ka'sipkerler palatasynyn' o'kilderi, qog'am belsendileri, arnai'y moni'tori'ng tobynyn' mu's'eleri qatysyp, BAQ o'kilderi s'aqyryldy.

Ji'nalg'an qay'ym aldynda so'z alg'an departament bass'ysy Serikbai' Nurg'i'saev:  Jasalg'an moni'tori'ngte ko'rsetilgendei', qazirgi y'aqytta «jalg'an di'plomdardy» aly' ja'ne di'plomdyq, magi'strlik, kandi'dattyq jumystardy «tapsyrysqa» jazy' jalg'asyp, elimizde qalyptasqan qubylys bolyp otyr. Mundai' bo'gde adamnyn'  g'ylymi' en'begin pai'dalany' ja'ne ony saty' – qoldanystag'y zan'namag'a qai's'y. Ai'ta ketetin bolsaq, bul sala baqylay'syz sondai'-aq es'qandai' stati'sti'ka ju'rgizilmei'di ja'ne zan'namalyq den'gei'de osy qyzmetti rettey' boi'yns'a qandai' da bir normati'vtik quqyqtyq aktiler ko'zdelmegen. Teksery'  barysynda, manandar medi'si'na men gy'mani'tarlyq salasyndag'y jog'ary bilim ty'raly qujattardy 150 myn' ten'geden bastap satyp aly'g'a bolatynyna da ko'z jetkizgen. Sondyqtan og'an qatan' s'aralar qoldanyly'y ti'is» – dedi .

Di'alogtyq talqyda sybai'las jemqorlyqqa qarsy ulttyq bi'y'ronyn' Almaty oblysy boi'yns'a departamentinin' bass'ysy Dani'ar Turg'anbaev, I. Jansu'girov atyndag'y Jetisy' memlekettik y'ni'versi'tetinin' rektory Qy'at Bai'myrzaev, «Jetisy' – adaldyq alan'y» jobalyq ken'sesinin' jeteks'isi Amanjol Jazyqbaevtar ortaq oi' bo'listi.

Basqosy'dyn' son'ynda Serikbai' O'rikbai'uly atqarylg'an jumystardyn' qorytyndysy boi'yns'a departament tarapynan birqatar usynystar berdi.

«Birins'iden, Qazaqstanda barlyq g'ylymi' jumystardyn' biryn'g'ai' bazasyn qury' qajet. G'ylymi' jumysty anti'plagi'atqa resmi' tu'rde teksergennen kei'in erkin qol jetkizy' ja'ne PDF formatynda ju'ktey' mu'mkindigimen boly' qajet. Al materi'aldardy teksery'ge mu'mkindik beretin Otandyq biryn'g'ai' anti'plagi'at bag'darlamasy jasaly'y ti'is. Di'plomdyq jumystardy anti'plagi'atqa teksery' jo'nindegi fy'nksi'alardy jog'ary oqy' oryndarynyn' o'zi emes, bilim bery' salasyndag'y y'a'kiletti organdarda bolg'any jo'n.

Ekins'iden, damyg'an elderde basqa birey'din' referatyn, ky'rstyq nemese di'plomdyq jumystar men di'ssertasi'alardy usyny' ja'ne pai'dalany' sty'dentti oqy'dan s'yg'ary'g'a a'kep sog'ady.

Qazaqstanda osy qyzmettin' jarnamasyna zan'namalyq den'gei'de tyi'ym saly' mu'mkindigin qarastyry' qajet. Sonymen qatar, QR A'kims'ilik quqyq buzy's'ylyq ty'raly kodeksinde osyndai' jarnamalyq habarlandyry'lardy jari'alay' u's'in ti'isti norma qarastyryly'y qajet.Mysaly, 2018 jyldyn' qazan ai'ynda Resei'din' Memlekettik Dy'masy g'ylymi' jumystardy jazy' qyzmetterin jarnamalay'g'a tyi'ym salatyn zan'dy qabyldady. Jan'a zan'g'a sa'i'kes, bilim bery' qyzmeti men g'ylym salasyndag'y attestattay'g'a bai'lanysty bitiry' biliktilik jumystary men basqa da jumystardy dai'ynday' ja'ne jazy' boi'yns'a qyzmetterdi jarnamalay'g'a bolmai'dy. Mundai' quqyq buzy's'ylyqqa zan'dy tulg'alar u's'in 50 myn',  jeke tulg'alar u's'in 2,5 myn' ry'blge dei'in ai'yppul salynady.

U's'ins'i, jog'ary oqy' oryndarynda di'plomdyq jumystardy jazy'dyn' ornyna jeke g'ylymi'-i'nnovasi'alyq jobalardy dai'ynday' men qorg'ay'dy engizy'di usynyldy. Olar jan'a tehnologi'alardy, i'dei'alardy ja'ne gy'mani'tarlyq, sondai'-aq tehni'kalyq ja'ne medi'si'nalyq bag'yttar boi'yns'a g'ylymi' prosesterdi anyqtay'g'a bag'yttalatyn bolady», — dep qorytyndylady so'zin departament bass'ysy.

Bo'lisy'
Share on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someoneShare on VK