Din — din'gek: Izgilik i'mannan

0
647
http://taldykorgan-online.kz

A'lem elderi arasynda dini' ekstremi'zm men terrori'zm derti dendep turg'an bu'gingi tan'da bei'bits'ilikti bekemdep, qog'amnyn' ornyqtylyg'yn saqtay'dyn' orny ereks'e. Ol u's'in aldymen jurttyn' s'ynai'y i'slamg'a degen ko'zqarasyn ai'qyndap, dini' say'attylyqty arttyry' ba'rinen de man'yzdy. Bul birins'iden, jastardyn' jat ag'ymnyn' jeteginde kety'inin' aldyn aly'g' mu'mkindik berse, ekins'iden, da'stu'rli din jolymen i'mandylyqqa bet bury'yna ken' jol as'ady, — dei'di mamandar. Osy bag'ytta Qazaqstan musylmandary dini' basqarmasy tarapynan  Almaty oblysynda atqarylyp jatqan jumystar ay'qymdy.

Oblystyq din isteri basqarmasy bergen naqty ma'limetterge su'i'ensek, bu'ginde jalpy Jetisy' o'n'irinde  Qazaqstan Respy'bli'kasynyn' «Dini' qyzmet ja'ne dini' birlestikter ty'raly» zan'yna sa'i'kes 588 dini' ui'ym men fi'li'aldar tirkelgen. Sonyn' is'inde da'stu'rli i'slamdy da'riptei'tin mes'itter sany 430-dan asady. Onda s'ari'g'at s'arttaryn tu'sindiretin 516 i'mam bar.

Osyg'an bai'lanysty jaqynda dini' basqarmanyn' Taldyqorg'an o'n'iri boi'yns'a o'kili, qaladag'y «I'man» mes'itinin' bas i'mamy Ardaq Orazbaevtan biraz say'aldarg'a jay'ap alyp qai'tqan edik.

— Ardaq Nu'siphanuly, halyqqa qasi'etti I'slam dininin' qundylyqtaryn da'riptep, jastarg'a ty'ra jol nusqay' din o'kilderinin' basty mindeti. Osy bag'ytta qazir ai'maqta qandai' jumystar jasalyp jatyr?

— Allag'a s'u'kir!  Elimiz Ta'y'elsizdik alyp, es ji'yp, en'se tiktegennen beri halyq jappai' dinge, memlekettik tilge bet burdy.  Kes'egi Ken'es u'kimeti tusynda umyt bola bastag'an salt-da'stu'r, a'dep-g'uryptardy qai'ta jan'g'yrtyp, ry'hani' bir serpiliske keneldi. Tipti, jyl sanap jurttyn' i'mandylyq ustanymyna degen yntasy artyp, jer-jerde jamag'attyn' qalay'ymen  ko'ptegen mes'itter boi' ko'terdi. Mine, bul azamattardy izgi i'mandylyqqa jebei'tin i'gi bastamalar ekeni  day'syz. Alai'da, alg'as'qy adymda kei'bir dinge kely's'iler nenin' durys, nenin' burys ekenin ty'ra bag'amdai'  almai' jat ag'ymnyn' arbay'yna tu'sip qaldy. Olarg'a  s'ynai'y s'ari'g'at s'arttaryn tu'sindirip,  ata-babalarymyzdyn' g'asyrlar boi'y  ustanyp kelgen da'stu'rli din jolyna bag'yttay' on'ai'g'a soqqan joq. Qai'ta, son'g'y jyldary ai'maqta arnai'y u'git-nasi'hat toptary  qurylyp, olar  ay'yl-ai'maqty aralap, tu'rli kezdesy'ler ui'ymdastyry' arqyly tynbai' tu'sindiry' jumystaryn ju'rgizip keledi. Onda belgili dintany's'ylar men g'alymdar arnai'y usynys pen  y'ag'yzdar ai'typ, jurttyn' izgi yqylasyna bo'lendi. Atap ai'tsaq, qai'yrymdylyq, say'at as'y', jat ag'ymnyn' aldyn aly', u'git-nasi'hat syndy  4 bag'yttan turatyn bul bastama jyl sai'yn o'z jalg'asyn taby'da.  Sonymen birge mes'it i'mamdary din isteri, is'ki sai'asat,  jastar sai'asaty ja'ne is'ki ister basqarmalarynyn'   mamandarymen birlesip ko'ptegen i'gi ister atqardy. Sonyn' na'ti'jesinde osyg'an dei'in jat ag'ymnyn' jeteginde ju'rgen biraz adamdar keri qai'tarylyp,  tu'rmede otyrg'an jazasyn o'tey's'ilerdin' ty'ra jolg'a tu'sy'ine ko'ptegen bag'yt-bag'dar berildi.

— Bu'ginde qalamyzda «I'man» mes'itinin' bastamasymen ko'ptegen qai'yrymdy is-s'aralar atqaryly'da. Solardyn' birazyna ken'irek toqtalyp o'tsen'iz?

— Jalpy, I'slam dini  a'r adam balasyn bereke-birlikpen mei'irimdi de qai'yrymdy boly'g'a s'aqyrady.  Sonyn' is'inde kedei'-keps'ik, ay'ry'-syrqay', joq-jitik jandarg'a ko'mektesy' basty s'art. Sondyqtan da mes'it i'mamdary jai' y'ag'yz ai'ty'men g'ana s'ektelmey'i ti'is. A'rbir i'gi isterge o'zderi bastamas'y bolyp, jastarg'a ta'rbi'elik ma'ni zor qai'yrymdy istermen ko'birek s'ug'yldany'y kerek.  Ma'selen, son'g'y kezderi Qazaqstan musylmandary dini' basqarmasynyn' tapsyrmasymen osy «I'man» mes'itinde biraz s'ary'alar jasaldy. Naqtyraq ai'tsaq,   ramazan ai'ynda 30 ku'n boi'y ko'ps'ilikke mes'it atynan  ay'yzas'ar berilip, «I'manas'ar» bag'darlamasy arqyly  da'stu'rli dinnin' qag'i'dalary jan-jaqty tu'sindirildi. Mine, bul jastarg'a, basqa da adamdarg'a sabaq bolmaq. Sebebi, olar osy arqyly o'zderinin' ustanar bag'ytyn ai'qyndap, az da bolsa dini' bilim alady. Sondai'-aq, ma'y'lit, oraza, qurban ai't merekelerinde dini' konserttik bag'darlamalar men sporttyq jarystar ui'ymdastyrylyp,   jen'impazdardy marapattay' u'rdiske ai'naldy. Sonymen qatar turmysy to'men otbasy mu's'elerine ko'mektesy'ge ko'ptep ko'n'il bo'linip keledi.  Bul bag'ytta «Ja'rmen'kemen ja'rdemdes» s'arasy turaqty tu'rde jolg'a qoi'ylg'an.   Mysalg'a, Qurban ai't merekesinde mes'it atynan 70 taksi' jurtqa tegin qyzmet ko'rsetip,  340 bas qoi' soi'ylyp, eti muqtaj jandarg'a taratyldy. «Mektepke jol» aksi'asy ai'asynda 150 bala ki'im-kes'ek, qag'az, qalam, so'mke syndy oqy' quraldarymen qamtasyz etilip, turmysynda qi'yns'ylyg'y bar biraz adamdarg'a otyn, ko'mir tu'sirip berildi. Osynyn' barlyg'y da'stu'rli i'slam dininin' qadir-qasi'etin jan-jaqta tu'sindirip, halyqqa mei'ir bag'ys'tay'.

— Endi aldag'y y'aqyttyn' ens'isinde turg'an tag'y qandai' tyn' joba- josparlaryn'yz bar?

— Jaqsylyq jasay' a'r azamattyn' borys'y. Ko'pke ko'mek qolyn sozyp, jan balasyna es' zi'an keltirmegen pendenin' eki du'ni'e de ju'zi jaryq. Biz munda jasap jatqan jaqsy isterimizdi ai'typ, maqtanai'yq dep otyrg'anymyz joq. Osy bir i'gilikti isten basqa da adamdar, o'sip kele jatqan jas jetkins'ekter u'lgi alsyn. Ata tari'hymyzdan tag'ylym alyp, olar ustang'an jolymen o'z bag'yt-bag'daryn ai'qyndasyn degen oi'. Endi Alla bui'yrsa mundai' i'gi s'aralar budan bylai' da jalg'asyn taba beretin bolady. A'r jyldyn' basynda Qazaqstan musylmandary dini' basqarmasynyn' tapsyrmasyna sa'i'kes, jyldyq joba-josparlar jasalady. Sol arqyly jurtqa  u'git-nasi'hat jumystary ju'rgiziledi. Ol tu'rli kelen'sizdikterdin' aldyn alyp, jastardy ty'ra jolg'a bag'yttay'g'a mol mu'mkindik beredi.  Sondyqtan da aldag'y y'aqytta bedeldi g'alym,  a'r salanyn' bilikti de bilimdi azamattaryn usynys etip, jastarg'a ta'rbi'elik ma'ni bar  man'yzdy s'aralardy  ji'i o'tkizy'di josparlap otyrmyz.  Osy orai'da tag'y bir ai'ta ketetin ma'sele, a'rbir dinge bet burg'ysy keletin  jamag'at  qandai' da bir say'aly bolsa tek mes'itke kelip surasa bolady. Qazir ba'ri qolai'ly g'oi'. Tipti, mes'itimizde til u'i'renem dey's'ilerge de bar jag'dai' jasalg'an. Ba'ri de tegin. Qorytyp ai'tqanda, izgilik – i'mannan. Al, din – i'man ai'nasy. A'lemdik o'rkeni'ettin' negizi. So'z son'ynda  ai'tarym elimizge amandyq, jerimizge tynys'tyq, halqymyzg'a tek i'mandylyq bersin!

 — A'n'gimen'izge rahmet!

Suhbattasqan Dani'ar Bolysbekuly.

Bo'lisy'
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on VKPrint this page

JAY'AP QALDYRY'

Please enter your comment!
Please enter your name here