I'slam dini ja'ne medi'si'na

0
31

Din-g'ylymnyn' anasy, g'ylym-dinnin' balasy,-dep aqi'yq aqyn Muqag'ali' ai'tpaqs'y g'ylym is'indegi medi'si'na salasynyn' dinmen bai'lanysy, qarym-qatynasy o'te tyg'yz. A'sirese I'slam dininin' medi'si'na jai'ynda derek pen da'i'egi ko'ptep artylady. Sizderge naqty g'ylymi' ta'jiri'beden o'tken, arnai'y i'nsti'ty'ttar men ay'ry'hanalarda ju'rgizilgen, en' myqty mamandar talqylag'an, a'lemdegi jan'alyqtardy ai'tqym keledi.

Ardaqty pai'g'ambarymyz u'nemi du'i'senbi a'ri bei'senbi ku'nderi ay'yz bekitip, na'pil oraza tutqan. Ameri'kandyq g'alymdar a'r ai'da bir ret as'yg'y' ag'zag'a on' a'serin beretin stress ekenin da'leldedi. Sol g'ylymi' maqalada du'i'senbi ja'ne aptanyn' ortan'g'y ku'ni dep ornyn oi'yp turyp ko'rsetken. Jalpy, Ramazan ai'ynyn' orazasy — bu'kil jer beti g'alymdarynyn' zerttey'imen da'leldengen y'ni'versal emdey's'i qural. Zerttey's'ilerdin' ai'ty'yns'a, ay'ry'myn dep orazadan qas'pai', kerisins'e ay'ry'dan ai'yryly' maqsatynda as'yg'y' jo'n eken. Ko'ptegen ay'ry'lar endokri'ndi ju'i'e(qant di'abeti), arteri'aldy gi'pertenzi'a, ju'rek-qantamyr aqay'lary (i'nfarkt pen i'nsy'lt), qan jasay' ju'i'esi jan'aryp, tynys-aly' ag'zalary tipti as ordasy asqazan-is'ek joldary patologi'alaryna, gastri't, pankreati't pen o't tolg'anda, pai'dasy ulan-asyr eken. Ai'ta keterlik jai't, 2016 jyly orazanyn' pai'dasy jai'ynda jan'alyq as'qany u's'in japon g'alymy ataqty Nobel syi'lyg'yn alg'an. Endi 2017 jylg'a kelsek, ameri'kanyn' eki g'alymy y'aqyt hronologi'asy jai'ly tyn' jan'alyq as'yp Nobel lay'reaty atandy. Sol y'aqyt hronologi'asy dep otyrg'any 24 sag'atta bolatyn ag'zadag'y o'zgerister eken, i'ag'ni' tan' ray'andap ata sala oi'aty' gormony bo'linse, tu'ste organi'zm s'yrqay' s'egindegi prosesster men kes' ui'asyna batqandag'y ui'yqtaty' gormonynyn' bo'liny'in qamtamasyz etetin bi'ori'tmder. Endi 5 y'aqyt namaz, da'p sol adam ag'zasynyn' 5 y'aqyt o'zgerister men ay'ysy'lar y'aqytyna da'lme-da'l keledi eken. Og'an 5 mezgil da'retti qosyn'yz. Bi'ologi'alyq belsendi degen nu'kteler de osy da'ret sy'ymen tazalanyp, jan'arady eken. Olardyn' sany ag'zada 72-den asady.
Oramal nemese hi'djab. Eger a'i'elder qay'ymy qog'amdyq jumystar istei'tin bolsa, en' abzaly bas pen s'as'ty qymtag'any. Mysaly, ashanada, gi'gi'ena saqtalady. Ay'ry'hanada sani'tari'a saqtalady. Bala-baqs'ada tag'y sol tazalyq. Qarap otyrsan'yz, s'as'ty jappag'annan japqany o'z ag'zamyzg'a a'ri o'zgege pai'daly. Ystyq ku'nnin' o'zinde s'as'ty bu'rkey' ku'nnin' tikelei' y'ltraku'lgin sa'y'lesinen qorg'ai'dy. Ol erkekterge de kerek zat, taqi'a degen ug'ymdardyn' bir pai'dasy. Qasi'etti Quran-Ka'rimde en' ko'p ai'tylg'an ag'za – ju'rek. Qazaqta ju'rek – ko'n'il pats'asy, sezim men emosi'a ortalyg'y, ar-ui'at pen ujdan ui'asy ekeni bekerden emes-ay'. G'ylymi' turg'ydan ai'tar bolsaq, HHI g'asyrda stress degen tajal talai' ay'ry'g'a o'z septigin ti'gizy'de. Ol neden bolady degen oryndy suraq ty'yndai'dy. So'i'tse, ju'rek tastan beter qatai'sa, bet s'yms'ysa qyzarmai' qalyn'dasa, so'z su'i'egi turmaq terisinen o'tpese, qyryqta qamal buzar erkekter men ely'degi el ag'alary ju'rek i'nfarktynan qai'tys bolyp jatqany jasyryn emes. Quranda ….»olardyn' ju'rekterinde qulyp bar, olardyn' ju'regi u'nemi u'rei'de, tek Allany eske aly'men ju'rekter (ko'n'il) tynym tabady», degen sekildi ai'attar berilgen. Allanyn' so'zi bizdin' g'asyrda «ju'rektin' kenetten toqtay'y» ne «ju'rektin' koronarly o'limi» degen kardi'ologi'ada a'li sebebi men saldary belgisiz zulmat ay'ry'lardy ty'ra boljap ketkendei'.Ardaqty ag'ai'yn, din men da'stu'rge berik boly' — basymyz say', bay'yrymyz bu'tin boly'ynyn' kepili…

Dani'ar Asylbekov,
Kerbulaq ay'dany Kardi'ologi'a g'ylymi'-zerttey' i'nsti'ty'tynyn' kardi'olog rezi'denti. S'et tilder y'ni'versi'tetinin' dintany' magi'stranty.

Bo'lisy'
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on VKPrint this page

JAY'AP QALDYRY'

Please enter your comment!
Please enter your name here