Bizdin' G'ali'a – «O'kires'tin'» ji'eni

0
45

«O'ner» atty asay' tulpardyn' s'ylbyrynan myqtap ustag'an jerlesimiz G'ali'a A'mirhamzaqyzy Temirbaeva — Bi'ken Ri'mova atyndag'y oblystyq drama teatrynyn' di'rektory a'ri arti'si, «Jas tu'lek» jastar sty'denttik teatrynyn' jeteks'isi, Qazaqstan Respy'bli'kasynyn' Ma'deni'et qai'ratkeri, Kerbulaq ay'danynyn' «Qurmetti azamaty». Otbasyndaai'ay'ly ana, asyl jar, teatrda o'ner mai'talmany, ulag'atty ustaz atang'an G'ali'a A'mirhamzaqyzymen ju'zdesip, a'n'gimelesy'din' sa'ti tu'sti.

Onjas ay'ylynyn' o'ner juldyzy, Qazaqstan Respy'bli'kasyna en'begi sin'gen a'rtisi Gu'ljamal Qazaqbaeva apai'ymyzdyn' son'ynan ergen ini-sin'lilerinin' biri — G'ali'a Temirbaeva. Ol 1959 jyly Saryo'zek stansasynda, buryng'y Jetins'i ko's'ede, A'mirhamza Ospanov pen A'si'a Bai'nazarqyzynyn' otbasynda du'ni'ege keldi. A'kesi temirjolda, tu'tini by'daqtag'an temir tulpardyn' tizginin ustap, otbasyndag'y tog'yz balany ki'indiry', is'indiry', oqyty' qamymen ju'rse, anasy u'i' s'ary'asyn do'n'geletip, otag'asynyn' tapqan tabysyn uqsatyp, balalaryna analyq mei'irimin to'kti. A'si'anyn' a'kesi – Bai'nazar Teley'baev S'oqan ujyms'arynyn' to'rag'asy bolg'an. Al, «Qymyzhananyn'» O'kires'i – Rahmetbai' Teley'baev — A'si'anyn' ty'g'an inisi. A'mirhamzanyn' a'kesi Ki'izbai' Ospanov 1941-1943 jyldar aralyg'ynda Stali'ngrad tu'bindegi s'ai'qasta py'lemets'i bolyp, sol jerde erlikpen qaza tapty.

***

G'ali'a apai' bir sa't sonay' balalyq s'ag'yna oralyp, ko'zderi bal-bul janyp, ta'tti bir sezimmen mektep qabyrg'asyndag'y qyzyqty s'aqqa sai'ahat jasady.

— Men Altynemel ay'ylynda u'lken ag'am Habi' men jen'gem Sa'y'le Ospanovtardyn' qolynda turyp, birins'i orys synybyna bardym. Mektep di'rektory Goly's'ev degen ustaz-tug'yn. Menin' tag'y bir jen'gem – Sag'i' degen ag'amnyn' a'i'eli Sara Jeksenbai'qyzy bastay'ys' synyptyn' mug'alimi boldy. Kis'i synyptarda bizge sabaq bergen A'bilhan Asqaruly Bai'nog'aev degen ag'ai' a'n ai'ty'g'a bay'lydy. Ol kisini barlyg'y «Ales'ka» dep atai'tyn. A'bilhan ag'ai'ymyz bai'anda oi'nai'dy, men ja'ne menin' tai' qulyndai' tebisip, birge o'sken qurbym — Tursynhan A'li'bekova ekey'imiz a'n ai'tamyz. To'rtins'i synypta sol kezdegi fermalarg'a, qazirgi Bai'g'azy, Tastybastay', Qyzyl mektep, Qarlyg'as' degen ay'yldarg'a baryp, konsert qoi'amyz. Sonda a'n-ku'i' pa'ninin' mug'alimi, ag'ai'ymyz ko'rermenderge: «Qazir G'ali'a qyzymyz sizderge «i'tali'ans'a» a'n ai'typ beredi, tyn'dan'yzdar» dei'di. Men birins'i synyptan bastap kez kelgen so'zdi kerisins'e jyldam ay'daratynmyn. Mysaly, «Jaz ku'nindei' nazyn' qai'da, nege janym, mun'ai'dyn'?» degen a'n joldaryn bylai': «Zaj i'edninu'k n'yzan adi'aq, egen mynaj n'ydi'an'um» dep, ay'darma a'nimdi ai'typ beremin. Otyrg'andar qol s'apalaqtap, an'-tan' bolady,-dep ri'asyz ku'lip aldy.

Ol Altynemelde 8-synypqa dei'in oqydy. A'kesi A'mirhamzanyn' jumysy Malai'sary stansasyna ay'ysqandyqtan, G'ali'a  Jolaman orta mektebinde 9-10 synypty o'zge oqy's'ylarmen birge avtoby'spen qatynap oqydy. Atalmys' mektepte matemati'ka pa'ninin' mug'alimi Tursynai' Bai'asylqyzynyn' ja'ne orys tili pa'ninin' mug'alimi Mari'a Romanovnanyn' sabaqtaryn su'i'ip oqyp, 1976 jyly orta mektepti jaqsy degen bag'amen ta'mamdady. «U'i'din' jaqsysy — ag'as'ynan, ji'ennin' jaqsysy —  nag'as'ydan» degendei', nag'as'y ag'asy Rahmetbai' Teley'baevqa uqsag'any G'ali'a boldy. Sahnany bala kezinen an'sag'an armany bi'ik aq ary' M.A'y'ezov atyndag'y akademi'alyq drama teatry janyndag'y teatr sty'di'asyna oqy'g'a tu'sti. Onda ol Sa'bi't Orazbaev, Tun'g'ys'bai' Jamanqulov, Torg'yn Tasybekova syndy o'ner san'laqtarynan da'ris aldy.

Sol kezdegi Taldyqorg'an teatryna, qazirgi B.Ri'mova atyndag'y teatrg'a is-ta'jiri'beden o'ty'ge kelgen boi'jetken sol o'ner s'an'yrag'ynda alg'as'qy en'bek jolyn bastady. En' alg'as' «Opasyzdyn' oi'rany» atty spektaklde Ai'gu'ldin' rolin, odan kei'in «Aqyn Sara» spektaklinde Saranyn' anasynyn' rolin somdady. Ol kezde G'ali'a neba'ri ji'yrma jasta edi. Jas aktri'sa «Ai'y'bai'dyn' ajaly», «Eki qojag'a bir qyzmets'i» spektaklderinde oi'nap, til ju'i'riktiginin' arqasynda s'eberligi s'yn'dala tu'sti.

G'ali'a A'mirhamzaqyzy odan beri de o'zine bui'yrg'an rolderdi somdap, ko'rermenderinin' ko'zai'ymy bolyp keledi. «Bir tu'p alma ag'as'ynda» bu'kil g'umyryn perzentterinin' baqytyna arnap, jarymjan ulymen jalg'yz qalg'an ananyn', «G'as'yqsyz g'asyrda» ku'i'ey'inin' jalg'an ju'risine aldang'an  asyl jardyn', «Gu'l — na'rda» Gu'ldin', «Qozy Ko'rpes' – Bai'an suly'da» Bai'annyn' anasynyn' rolderin somdady. Sondai'-aq, negizgi rolderi — K.Goldoni'din' «Eki qojag'a bir qyzmets'i» — Glori'c'i', S.Balg'abaevtyn' «Qyz ji'yrmag'a tolg'anda» — Gay'har, A.Kenjebekovanyn' «Abai' ty'raly an'yz» — Qanykei', T.Esimjanovtyn' «Jolda qalg'an jolay's'y» — Ulty'ar, S.Ju'nisovtyn' «Qysylg'annan qyz boldyq» — Ai'gu'l, T.Ahtanovtyn' «Ku's'ik ku'i'ey'» — Bi'g'ai's'a, Y'.S'ekspi'rdin' «Korol Li'r» — Regi'na, L.Egemberdi'evanyn' «Qaltaly ku'i'ey', qai'dasyn'?» — Anar, A.Tomanyn' «A'i'el segiz – ol jalg'yz» — A'je, N.Gogoldin' «U'i'leny'» spektaklinde Fekla I'vanovnanyn' rolderin sa'tti oi'nap, ko'rermenderdin' ystyq yqylasyna bo'leny'de.

Ol tek aktri'sa g'ana emes, sonymen qatar, on bes jylg'a jy'yq jastardy sahna o'nerine bay'lyp kele jatqan ulag'atty ustaz da. «Jas tu'lek» jastar sty'denttik teatryna kolledjder men y'ni'versi'tettin' talantty jastaryn tan'dap alyp, olardyn' boi'yndag'y bar o'nerin sarqyp, sahna to'rine s'yg'ary'da. Ju'zdegen jas onyn' boi'yndag'y asyl qasi'etimen sy'syndap,  o'mirde tu'zy' jolyn taba bildi desek artyq ai'tpag'anymyz.

Oblystyq «Jetisy'» telearnasynda ko'ps'iliktin' su'i'sinip ko'retin «U'i'leny' on'ai'…» bag'darlamasynda enenin' obrazyn somday'da. O'zi jeteks'ilik etetin «Jas tu'lek» jastar sty'denttik teatrynyn' ul-qyzdary G'ali'a apai'men atalmys' bag'darlamada oi'nag'andaryna o'zderin baqytty sanai'dy.

G'ali'a Temirbaevany alg'as' Kerbulaq ay'dandyq A'.Sarybaev atyndag'y Ma'deni'et u'i'inde A'.Orazbekovtyn' «Bir tu'p alma ag'as'y» atty spektaklinde Da'metken ananyn' rolin somdag'anda ko'rippin. «Bizdin' ay'dannyn' ty'masy, jerlesimiz — G'ali'a Temirbaeva degen aktri'sa qyzymyz bu'gin mine, o'zinin' a'riptesterimen ay'danymyzg'a kelip, o'nerin pas' etip jatqanyna ri'zamyz. Bir spektakldi ko'ry' degen – bir kitapty oqy'men ten'. Bir otbasynyn' qy'anys'y men qai'g'ysyn ko'rip, ko'zimizge jas aldyq… O'nerlerin' o'rge ju'zsin» dep sol kezdegi ay'dan a'kimi Nurbai' Qojatai'uly Jantiley'ov G'ali'a A'mirhamzaqyzy men onyn' ujymyna alg'ysyn ai'typ, syi'-si'apatyn usyng'an-dy…

Sodan beri birtalai' jyldar o'tti. Ulym Dy'lattyn' arqasynda G'ali'a apai'men etene jaqyndastym. «Jas  tu'lek» jastar sty'denttik teatryna qabyldang'an Dy'latqa «Jezo'ks'eler» spektaklindegi basty rol — aqyn jigittin' rolin oi'nay' bui'yrdy. Atalmys' teatr ujymy birqatar bilim ordalarynyn' sahnasynda oi'nap, ko'rermen jastardyn' ko'n'ilinen s'yg'yp ju'rdi. Sahna dese, is'ken asyn jerge qoi'atyn ulymnyn' berilgen roldi bar ynta-s'yntasymen oi'nai'tynyna su'i'sinip, razy bolg'an G'ali'a apai' birde mag'an: «Dy'lat — bir o'nerli bala. Sahnag'a s'yqqan kezde ko'zi janyp ketedi. O'zi o'nerdin' balasy g'oi', a'? Jaqynda festi'val bolady. Ol osy rolde oi'nai'dy dep ui'g'aryp otyrmyn. Biraq, Almatyg'a ay'ysyp ketkeni qi'yn boldy-ay'. Dai'yndyqqa qalai' keledi endi?» dep qamyqty. «Mag'an roldi oi'natsa boldy, qai'tsem de baramyn!» degen Dy'lat dai'yndyqtan qalmay'dyn' retin tay'yp, Almatydan Taldyqorg'ang'a keldi.

Oblystyq festi'valg'a oblys o'n'irindegi on s'aqty halyq teatry qatysyp, o'nerlerin ko'rsetti. «Jas tu'lek» jastar sty'denttik teatrynyn' ujymy da baryn salyp oi'nady. Spektakldin' son'ynda bu'kil zal o're tu'regelip, s'apalaq urdy. G'ali'a A'mirhamzaqyzy sahnag'a ko'terilip, balalarynyn' arasyna baryp turg'anda, s'apalaq u'dei' tu'sti. Dai'yn akterler emes, ay'yldan kelgen qara domalaq balalardy o'nerge bay'lyp, sahnag'a s'yg'aryp, jaman qasi'etterden ay'laq ju'ry'ge ta'rbi'elep, man'dai' terin to'gip ju'rgen G'ali'a apai'dyn' en'begi edi — bul.

 — «Bala – bay'yr etin'» degendei', osy sahna to'rinde ju'rgen a'rbir bala o'zimnin' balam sekildi. Olar jylasa, men de jylai'myn, ku'lse, men de ku'lemin. «Balasy ba'i'gege s'apsa, anasy u'i'de otyryp, taqymyn qysady» demeks'i, sahnanyn' syrtynda olarmen birge o'zim de oi'nag'andai' ku'i' kes'emin. Mag'an ko'ptegen adamdar: «Siz ko'p jyldar boi'y mamandyg'y joq jastardy sahnag'a s'yg'aryp kelesiz. Bir spektaklde oi'nag'an ul men qyz erten' oqy'dy ta'mamdap kete barady. Siz qai'tadan jastardy iriktep alyp, olarmen basynan bastap qai'ta jumys istei'siz. Bul degen sizdi qajytpai' ma?»,-dep surap jatady. Men olarg'a bylai' dep jay'ap beremin: «Tek qana aktri'sa bolyp qana qoi'mai', boi'ymdag'y bar jaqsy qasi'etterdi jastarg'a darytsam dei'min. «S'a'kirtsiz ustaz — tul» degen naqyl so'z bar emes pe? O'mirden tek bir o'z basym g'ana a'rtis bolyp o'tkim kelmei'di. O'nerdin' bals'yrynymen o'zgeler de sy'syndasa eken, adaldyqqa boi' usynyp, suly'lyqqa su'i'sinse eken dei'min. Teatrdyn' uly syns'ysy Stani'slavki'din' «O'mirdin' o'zi — uly sahna, adamdar – akter. A'rkimnin' atqarar o'z roli bar» degenindei', adamdar o'z o'mirin oi'nap ju'r desek, artyq ai'tpai'myz. Menin' janymdag'y ul-qyzdar teatr o'nerinin' ne ekenin bilip, o'mir sahnasynda bolsyn, teatr to'rinde bolsyn, o'zinin' adamdyq qalpyn saqtap, bi'ikterden ko'rinse eken dei'min. Sahna to'rin ko'rgen bala es' y'aqytta jaman jolg'a tu'spei'di. Olar oi'yn as'yq ai'ta alady, qi'yndyqtarg'a to'tep bere alady. «Bilgenin'di ai'tpasan', bilgenin'nen ne pai'da?» degendei', talantty qyz-jigitterdi o'nerge bay'lyp, olardy sahnada ko'ry' – men u's'in u'lken baqyt,-dei'di aqjarqyn G'ali'a apai'.

Jerles qyzymyzdyn' osydan birnes'e jyl buryn onkologi'alyq ay'ry'g'a dy's'ar bolyp, bir Allanyn' qudiretimen aman qalg'any jai'ynda estigenimiz bar. Qazaqstannyn' beldi reji'sseri Bolat Atabaevtyn' ko'megimen Germani'ag'a baryp emdelip, o'mirge qai'ta oralg'an G'ali'a apai' Ta'n'irdin' bergen syi'yna s'u'kirs'ilik etip, osylai's'a boi'yndag'y bar asylyn ko'pke pas' ety'de.

O'ner s'an'yrag'ynyn' tabaldyryg'yn neba'ri ji'yrma jasynda attag'an G'ali'a apai'dyn' odan  bergi otyz bes jyl y'aqyty ty'g'an ai'dai' tolysypty. «Teatr a'rtisi uly o'nerdi tanytady» demeks'i, osy jyldar aralyg'ynda o'zge de o'ner san'laqtarymen birge teatrdyn' ystyq-sy'yg'yna to'zip, ko'ptegen obrazdardy somdap, ko'rermenderinin' ko'zai'ymyna ai'naldy.

G'ali'a apai'dyn' otbasy Astana qalasynda o'tken «Maqtanys'ym, tiregim — otbasym» atty otbasylyq bai'qay'g'a qatysqan-dy. Onda QR Prezi'dentinin' ken'ess'isi, Prezi'dent janyndag'y a'i'elder isteri ja'ne otbasylyq-demografi'alyq sai'asat jo'nindegi ulttyq komi'ssi'anyn' to'rai'ymy G.A'bdiqalyqovanyn' Alg'ys hatymen marapattaldy. G'ali'a apai'dyn' otbasynyn' tiregi, o'nerdi bag'alai' biletin o'mirlik joldasy Marat Temirbaev I.Jansu'girov atyndag'y JMY'-dyn' dene s'ynyqtyry' faky'ltetin ta'mamdag'an, bu'gingi ku'ni qaztelekomda ju'rgizy's'i. Otbasynda Ai'jan ja'ne Tog'jan atty qyzdar ta'rbi'elenip o'sti. Bu'ginde ekey'i de turmysta. Ai'jan QazUY'-dyn' s'yg'ystany' faky'ltetin ta'mamdady. Astanada N.Nazarbaev atyndag'y y'ni'versi'tettin' bilim basqarmasy boi'yns'a magi'straty'ranyai'aqtap,Elbasynyn' qolynan di'plom aldy. Qazirgi kezde doktaranty'rada oqi'dy. Al, Tog'jan — Almatydag'y Qazaq ulttyq pedagogi'kalyq  y'ni'versi'tetinin' psi'hologi'a faky'ltetin ja'ne magi'straty'rany ta'mamdady.

O'mir men sahnada ma'deni'ettilikti jog'ary ustai' bilgen G'ali'a A'mirhamzaqyzyn qalai' maqtasaq ta, madaqtasaq ta jarasady. «Jaqsydan – s'arapat» degendei', ol boi'yndag'y adami' qasi'etterimen bir tildesken jandy bay'rap alyp, o'zinin' bar bolmysymen ko'rine biletin jan. Suly'lyq dep osyny ai't. Ai'ay'ly a'pkemizge bars'a kerbulaqtyqtardyn' atynan o'mirdegi bar jaqsylyqty tilei' otyryp, otag'asymen birge nemere-s'o'berenin' qyzyg'yn ko'rsin dei'miz.

Ai'nas' QASENOVA,

QR Jy'rnali'ster odag'ynyn' mu's'esi,

Qazaq jy'rnali'sti'kasynyn' qai'ratkeri.

Bo'lisy'
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on VKPrint this page

JAY'AP QALDYRY'

Please enter your comment!
Please enter your name here