Ramazandy ti'imdi o'tkizgin'iz kelse…

0
190
Derekko'z

Jyl sai'yn Ramazan ai'ynyn' aldynda ko'ptegen kezdesy'ler, suhbattasy' ja'ne o'zge de is-s'aralar o'tkizip turatynymyz bar, sondag'y ba'rinin' qozg'ai'tyny bir – «Ramazan ai'yn qalai' en' jaqsy tu'rde o'tkizy'ge bolady?». Bul tusta menin' a'rkez ai'tatynym mynay': bilim – ku's' dep kesip ai'ty' qate sekildi, bilim, ol tek yqti'maldy ku's', mei'li siz qans'a y'ag'yz tyn'dap, dini' kezdesy'lerge qatysyp ju'rsen'iz de, eger sol alyp jatqan bilimin'izge ku'ndelikti o'mirde amal etpegen bolsan'yz, onda ol bilim sizge o'li ju'k bolyp artylg'annan basqa es' pai'da bermei'di. Eger, siz bul maqalanyn' man'yzdylyg'yn sezinip, ony oqy'g'a y'aqyt tapqan bolsan'yz, demek, siz o'z ry'hani' damy'yn'yzg'a bei'-jai' qaramai'tyn jansyz dep u'mittenemin. Biz rasymen de qalai'tyn bolsaq, Alla Tag'ala pai'daly bilim aly'g'a ja'ne og'an amal ety'ge a'rdai'ym mu'mkindik syi'lary so'zsiz.

Ramazan – adamnyn' jaqsy jaqqa o'zgery'ine en' qolai'ly y'aqyt, jan'a, na'ti'jeli dag'dylarg'a u'i'renip, jag'ymsyz a'detterden arylatyn, aldag'y y'aqyttarg'a durys bag'yt aly' mu'mkindigi ty'atyn tamas'a y'aqyt.
To'mende keltirilgen ken'ester men usynystar mag'an talai' jyldan beri Ramazannyn' s'ynai'y ma'nin seziny'ime septigin ti'gizip keledi. Sizderge de qarapai'ym bolg'anymen, o'te ti'imdi jeti tu'rli qadamnan turatyn ken'esterimdi usynamyn, aldag'y Ramazan siz u's'in ereks'e ai' bolg'anyn qalasan'yz, onda osy qadamdarg'a erin'iz!
1.  En' aldymen, ni'et! Siz u's'in osy ai' jyldyn' o'zge ai'larynan go'ri s'ynynda da ereks'e ai' bolaryna ni'ettenin'iz.

«Amaldar ni'etke bai'lanysty» 
(By'hari') degen hadi'sti ko'ps'iligimiz bilemiz. Alai'da, osy bir qarag'anda qarapai'ym ko'ringen, biraq, o'te man'yzdy sanalatyn ni'et ety' amalyna (nemqurai'ly tu'rde emes, so'zben, s'yn ju'rekten bildiry') kelgende mu'dirip jatamyz. Negizi, menin' oi'yms'a, ti'imdi Ramazang'a en' alg'as'qy qadam – bul ai'da qolyn'nan keletinnin' ba'rin jasay'g'a s'ynai'y s'es'im qabylday'dan bastalmaq.
Bul, a'dette o'mirde de kerek na'rse, bir isti bastamas buryn aldymen s'es'imge kelip, ni'et qoi'asyn'. Ni'et etkennen kei'in, Alla Tag'ala O'zi a'ri qarai' sol bag'ytpen a'reket ety'ge ko'mektesedi, i'ns'a Allah.

2. 
Anyq ja'ne naqty maqsattar qoi'yn'yz.

O'tken jyly a'r tu'rli jastag'y a'i'el kisilerge arnap da'ris o'tkizgen edim. Sonda tyn'day's'ylarymnan Ramazang'a kim qandai' maqsat qoi'g'andyg'y jai'ly suradym. Aralarynan bir batyl a'i'el qolyn ko'terip: «Men osy Ramazanda ta'rtipti qolg'a alam!» degeni. Ta'rtip pen ji'naqylyq – a'ri'ne, maqtay'g'a turarlyq qasi'etter, biraq, muny naqty maqsat dei' almai'myz. Ramazan ai'yna maqsat qoi'arda ba'rin naqtylap aly' kerek. A'lgi kisinin' ai'tqan «ta'rtipti qolg'a aly'yn» mysaly, bylai's'a naqtylap aly'g'a bolady:

— A'rbir namazdan son' Qurannan bes bet oqy';
— 15 tu'rli tag'amdy muzdatylg'an ku'i'de sa'resine tez dai'yn boly'y u's'in a'zirlep qoi'y';
— Kes'ke sergek bolyp, taray'yq namazyn oqi' aly' u's'in ku'nnin' ekins'i bo'liginde ui'yqtap aly'g'a tyrysy';
Maqsattarymyz naqty bola bastady, solai' emes pe?! Bul oraza ai'yn o'tken ai'lardan ereks'e o'tkizem desen'iz, onda siz de qolyn'yzg'a birnes'e kartoc'ka nemese u'lken qag'az alyp, og'an naqty bes maqsatyn'yzdy jazyp qoi'yn'yz. O'tken jylg'y oryndai' almag'an maqsattaryn'yzdy da umytpai', eske tu'sirin'iz. Mysalg'a, taray'yq namazyn onsyz da es' qi'yndyqsyz, jen'il oqi' alatyn bolsan'yz, onda jog'aryda ai'tylg'an py'nktti tizimnen syzyp tastay'g'a bolady. Mu'mkin, sizdin' jan'a i'dei'alaryn'yz bar s'yg'ar?! Jyl sai'yn  maqsattaryn'yzdyn' da jog'arylap tu'ry'y kerektigin umytpan'yz.
3. Qoi'g'an maqsattaryn'yzg'a arnai'y y'aqyt bo'lin'iz.
Endigi kezekte, sol maqsattarg'a jety'ge y'aqyt taby' u's'in, a'rbir ku'nge arnalg'an keste quryn'yz. Jaqsylap josparlang'an maqsattar g'ana oryndalatynyn umytpag'ai'syz. Sondyqtan, maqsatyn'yzdy qag'azg'a nemese plans'et, noy'tby'kqa jazyp qoi'y'men g'ana is bitpesi anyq. Kesten'izdegi a'rbir maqsatqa y'aqyt bo'lip, ony jazyp qoi'yn'yz. Bir ku'ndik kesten'izdi qurg'an son', a'rbir iske jarty nemese bir sag'attai' y'aqyt arnan'yz. Bir qarag'anda, tym qatan' ta'rtip sekildi ko'ringenimen, mundai' josparlay' y'aqytyn'yzdy u'nemdei'di, sebebi, a'rbir isin'izdi bilip ju'resiz a'ri ony o'z y'aqytynda oryndai'syz, sonda tynyg'yp, ku's' ji'nap aly'yn'yzg'a da y'aqyt jetetin bolady.

4. 
Oi'yn'yz ben y'aqytyn'yzdy bo'letin isterdi azai'tyn'yz.
S'yndyg'yna kelsek, adamdy man'yzdy isterden als'aqtatyp jatqan g'alamda o'mir su'ry'demiz. G'alamtordag'y habarlama, hat atay'ly y'aqytymyzdy urlap, man'yzdy maqsattarymyzdan tosy'da. Munyn' ba'rinen bir sa'tte bas tartyn'yz dei' almai'myn, biraq, egerde bu'kil telefon qon'yray'lary, hattar men habarlamalarg'a jay'ap bery'ge tyrysatyn bolsaq, son'ynda sol qurylg'ylardyn' «quly» g'ana bolyp qalamyz. A'ri'ne, bug'an jol bermegen jo'n. Eger telefonyn'yzdy tynys'tyq ja'ne avi'a ta'rtibine (reji'm) qoi'san'yz, elektroni'kanyn' maksi'maldy ku's'-qy'atyn qoldana alasyz. Qazirgi kezde g'alamtorda ko'ptegen qosyms'a bag'darlamalar bar: Quran jattay'g'a nemese ku'ndelikti bir hadi'ske oi' ju'girtip otyry'g'a mu'mkindik beredi. Munyn' barlyg'y a'ri'ne, jaqsy mu'mkindikter. Degenmen de, tehnologi'anyn' quly bolyp, og'an qyzmet etkens'e, onyn' bizge qyzmet ety'in u'i'renetin kez keldi.

5. 
Isterin'izge erterek qamdanyn'yz, qi'yndatpan'yz, onyn' ornyna jen'ildetin'iz.

Ay'yzas'arg'a as dai'ynday' isi, Ai't mei'ramyndag'y syi'lyqtarg'a keler bolsaq, barlyg'yn aldyn-ala josparlap alg'an jo'n, sonda y'aqytyn'yzdyn' ko'p bo'ligi u'nemdeledi. As u'i'de baryns'a az y'aqyt o'tkizy'ge tyrysyn'yz, a'ri'ne, orazada a'rbir a'i'el jaqyndaryn ereks'e da'mdi aspen qy'antqysy keletini belgili. Biraq, siz ja'ne ty'ystaryn'yz y'aqyttyn' ko'p bo'ligin du'kenderde, bazar men as u'i'de o'tkizip alsan'yzdar, Ramazannyn' s'ynai'y ma'ninen qur qalar edin'izder. Sol u's'in, o'mirin'izdi olai' qi'yndatyp alman'yz. Bir ai'g'a arnalg'an ma'zirdi qazirden bastap dai'yndap qoi'yn'yz, tag'amdaryn'yz da'mdi bolsyn, alai'da, jasaly'y asa qi'yndyq ty'g'yzbay'y qajet. Tek qonaq ku'tken ku'nderi g'ana ay'yzas'arg'a as a'zirley' biraz y'aqytty aly'y mu'mkin. Qurg'an ma'zirin'izde sorpa, jan'a ko'ko'nister men jemisterden jasalg'an salat, sui'yq tag'amdar bolg'any jaqsyraq, sebebi, ondai' tag'am adam ag'zasyndag'y ku'ni boi'g'y sui'yqtyq jetispey'in basady. Sondai'-aq, da'rigerler de adam bir ku'ndik (mai'ly, qy'yrylg'an, unnan jasalg'an) ay'yr tamaqtardan bas tartqannan son', ay'yz as'ar kezde ag'zag'a birden ay'yrtpalyq tu'sirmey'i kerektigin ai'ty'da. Ay'yzas'arg'a tag'am dai'yndarda eki-u's' ku'nge birden jasap qoi'san'yz da bolady, ekins'i ku'ni tamaqtyn' da'mi birden kete qoi'mai'dy, al, siz y'aqyt u'nemdei'siz. Kotlet, ko'mes' (zapekanka), makaronnan jasalg'an tag'amdardy muzdatyp qoi'yn'yz, sondai'-aq, tazalang'an ja'ne kesilgen ko'ko'nis, jemister de muzdatylg'an ku'i'de jaqsy saqtalady, a'ri y'aqyt u'nemdey'den utasyz.Endi Ai't merekesine qalai' dai'yndaly'g'a kelsem, bizdin' otbasymyz bul mei'ramg'a dai'yndyqty Ramazan ai'yna dai'yndala bastag'an sa'tten-aq bastap ketedi. Ramazanda ty'atyn ai'dy ko'rmei' turyp, alatyn zattarymyzdy alyp, qamdanyp qoi'amyz. Altyn y'aqytty bo'lip, du'kenderdi kezip nemese g'alamtorda otyryp alyp syi'lyq izdey'din' qajeti de joq, onsyzda Ramazannyn' a'rbir y'aqyty bag'aly bolg'asyn, menin's'e, keregin'izdi aldyn-ala satyp alyp, ko'rsetpei' tyg'yp qoi'san'yz bolg'any, bir jag'ynan, balalaryn'yz ben jaqyndaryn'yz u's'in tosyn syi' bolmaq.

Ramazan ai'y bastalmai' turyp og'an dai'yndaly' – bul rasymen de o'te ti'imdi a'dis, qalasan'yz, siz de ko'z jetkizip ko'rin'iz!
 
6. Izgi amaldar jasay'g'a ja'ne o'zgelerge ko'mektesy'ge y'aqyt bo'lin'iz.
Bul o'te man'yzdy is! O'zge adamdardyn' o'mirine qy'anys' syi'lay' – nag'yz baqyt s'yg'ar! Bul iske boi'yn'yzdag'y bar qabiletin'izdi qosy'g'a, ji'g'an-tergenin'izdi arnay'g'a bolady. Mysalg'a, ta'tti na'rseler pisirip, ko'rs'ilerin'izdi qonaqqa s'aqyryn'yz, olarg'a jyly so'zderin'izdi arnap, ereks'e ko'n'il bo'lin'iz. Eger ko'rs'ilerin'iz musylmandar bolmasa, onda bul a'reketin'iz olarg'a ko'rkem dag'y'at bolyp, I'slamnyn' a'demiligin tanyta tu'spek. Ay'ry'hanadag'y nay'qastarg'a jolyg'yp, qarttar u'i'ine de bas sug'yp, say'ap ji'nay'yn'yzg'a bolady. Ay'yzas'arg'a as dai'arlap mes'itke a'kelsen'iz de bolady, jag'dai'y joq jandar sizdin' a'kelgenin'izben ay'yz as'ady. Qarap tursaq, ni'eti bar adam u's'in say'apqa kenely'din' joly o'te ko'p, tek sony oi'lastyry' men jaqsylap sog'an ku's' saly' g'ana qajet.

7. 
Quran oqy' — Ramazannyn' basty basymdylyg'y dep bilin'iz.
Bai'qasan'yz, men ken'esterimnin' is'indegi en' jaqsysyn so'z son'yna saqtadym. Oraza ai'ynda Quran men Alla Sy'bhanahy' Tag'alany eske aly'g'a asa ma'n bery' kerektigin umytpai'yq.
Jazba Qazaqstan Musylmandary Dini' basqarmasynyn' resmi' sai'tynan alyndy

Bo'lisy'
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on VKPrint this page

JAY'AP QALDYRY'

Please enter your comment!
Please enter your name here